Programma 7 - Volksgezondheid, duurzaam en schoon

(x €1.000)

Uitgaven

€ 9.786

Inkomsten

€ 9.135

Saldo

€ -651

Visie

Het burgerberaad is hernoemd naar inwonersberaad en is bedoeld om de Texelaars te betrekken bij dilemma's die zijn ontstaan door de energietransitie.

We zetten stappen in het klimaatadaptiever maken van de buitenruimte. Samen met kleine en grote eigenaren, zoals Woontij, zorgen we dat hemelwater uit de openbare ruimte en particulier terrein niet langer in het vuilwaterriool terechtkomt en waar mogelijk wordt hergebruikt. Hierdoor gaat minder schoonwater onnodig naar de afvalwaterzuivering en worden wateroverlast en hitte- en droogtestress gelijktijdig aangepakt. Verder is er een Texels uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie dat voor de langere termijn richting en handvatten moet geven aan de manier waarop we Texel klimaatadaptiever kunnen maken.

We streven naar een circulaire economie. De ambitie is om van afval grondstof te maken, zodat verbranding plaatsmaakt voor hergebruik. Dit staat beschreven in het 'Recycleplan Texel 2024-2030'.

Link naar Visie en Beleid - Texel

7.1 Volksgezondheid

Wat willen we bereiken?

7.1 Volksgezondheid

Maatregelen die zowel de gezondheid beschermen van de gehele bevolking als van specifieke risicogroepen zoals de jeugd en ouderen vallen onder het domein van volksgezondheid. De nieuwe Omgevingsvisie voegt gezondheid en leefbaarheid toe aan de criteria voor ruimtelijke besluitvorming.

De gemeente Texel gebruikt uitgebreide preventieactiviteiten om de algehele gezondheid te bevorderen. We hebben aandacht voor vitaal ouder worden, het verkleinen van gezondheidsachterstanden en het creëren van een gezonde fysieke en sociale leefomgeving. Samen met partners uit het gezondheidsnetwerk lanceerden we verschillende publiekscampagnes met onder andere de volgende thema's: Blijven bewegen, Verbinden en ontmoeten en Financieel fit. Bovendien organiseerden wij verschillende activiteiten rondom thema's als alcohol- en drugsgebruik en valpreventie.

Zie voor meer informatie de toelichting bij programma 6.

7.2 Riolering

Wat willen we bereiken?

7.2 Riolering

Bij het vernieuwen van het rioolstelsel scheiden we regenwater actief van het vuilwatersysteem. Hierdoor behouden we regenwater zoveel mogelijk in het gebied waar het valt. Het regenwater bijvoorbeeld in Oudeschild stroomt hierdoor direct naar de omliggende sloten, in plaats van af te voeren naar de waterzuivering bij de Koog. Dit vermindert merkbaar de overlast binnenshuis, omdat regenwater niet langer samenkomt bij het vuilwater. Het gevolg is minder borrelende toiletten en minder stank uit het riool.

Daarnaast stimuleren we inwoners via een subsidieregeling om hemelwater af te koppelen van het riool. Deze regeling hebben we in 2024 uitgebreid om ook grotere percelen – zoals agrarische terreinen en grote loodsen – te kunnen ondersteunen.

Tot slot zijn we gestart met de toezegging aan de raad voor een variantenonderzoek naar de rioolheffingssystematiek met als doel het principe ‘de vervuiler betaalt’ beter tot zijn recht te laten komen. Zie voor meer informatie de RIB Onderzoek alternatieven rioolheffing die 17 december naar de raad is gestuurd.

7.3 Afval

Wat willen we bereiken?

7.3 Afval

Er is verder gewerkt aan de actiepunten uit fase 1 van het recycleplan 2024-2030. Dit plan helpt om het afval van huishoudens en bedrijven beter te scheiden. De gemeente Texel wil minder afval verbranden, meer hergebruiken én de kosten voor onze inwoners zo laag mogelijk houden.
In 2025 hebben we verder gewerkt aan het verbeteren van de afvalinzameling en het verzamelen van betere data. Zo krijgen we beter inzicht in wat huishoudens en bedrijven weggooien. We hebben alle huishoudelijk afvalcontainers en de vuilniswagens voorzien van een chip. In 2026 evalueren we de eerste resultaten en sturen we waar nodig bij.

7.4 Milieubeheer

Wat willen we bereiken?

7.4 Milieubeheer

Het inwonersberaad heeft vorig jaar verder gewerkt aan oplossingen voor het Texelse energievraagstuk. In dit advies wordt nader ingegaan op de voorgestelde acties van het inwonersberaad en hoe hier een vervolg aan te geven. In december 2025 is de raad over de voortgang van het programma Duurzaamheid -inclusief de adviezen van het inwonersberaad- met een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Bovendien is een aantal acties uit de duurzaamheidsthema’s uitgewerkt, zoals:

Toetsingskader voor de ontwikkeling van carports.
Taskforce netcongestie opstellen.
Bijgedragen leveren aan de Greendeal met middelen en personele capaciteit.

We zijn gestart met een lokale isolatie aanpak: Texel Isoleert! Via de website kunnen inwoners gratis advies en subsidie voor het isoleren van hun woning aanvragen. We zijn gestart met een ecologisch onderzoek in de dorpskernen naar de aanwezigheid van beschermde soorten om een Soortenmanagementplan op te stellen.

In deze aanpak focussen we op het stimuleren van energiebesparing door onder andere:

Gratis advies voor huiseigenaren, digitaal, telefonisch of aan huis.
Energiescans voor bedrijven.
Witgoed-omruilregeling voor huurders met energiearmoede.
Een subsidie voor bodem-, vloer-, en spouwmuurisolatie voor woningeigenaren met energiearmoede.

Diverse projecten
We hebben aan de actiepunten en projecten uit de strategie en uitvoeringsagenda klimaatadaptatie gewerkt. Dit bevat verschillende projecten. Zo werkten we aan een communicatiestrategie en kaarten met daarop de kansen voor klimaatmaatregelen. Ook zijn de eerste stappen voor een uitvoeringsplan gezet.

Klimaataanpassingen openbare ruimte
Ook passen we de openbare ruimte aan het klimaat aan. Zo zijn de parkeerplaatsen bij paal 12 en 15 opgehoogd en opnieuw ingericht. In de Weverstraat legden we een brede regengoot in de laagste delen van de straat aan om wateroverlast bij hevige regen te verminderen. Bovendien is gekozen voor een Texelse inrichting van het straatprofiel, waarbij zowel toegankelijkheid als klimaatadaptatie beide geborgd zijn.

7 Wat is gedaan in 2025 wat op de planning stond in 2024

Projecten van 2024 uitgevoerd in 2025

Gemeentelijke subsidiefonds
In 2025 is gestart met isolatieprogramma Texel Isoleert!

Verantwoording CDOKE budget

Aanleiding
Tijdens de Cie-vergadering op 10-12-25 heeft wethouder Kieft toegezegd dat de besteding van de CDOKE-gelden 2025 expliciet gerapporteerd zal worden in de Programmarekening.

CDOKE-gelden
De CDOKE-gelden (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid) is in 2025 een SPUK (specifieke uitkering) vanuit het Rijk. Deze middelen zijn bedoeld als financiering voor de inzet van personeel en/of adviseurs om de energietransitie te ondersteunen en te versnellen. Het Rijk heeft aangegeven dat gemeenten deze middelen als structureel mogen beschouwen, en roept gemeenten op om deze middelen vooral in te zetten om het met vaste medewerkers te organiseren.

Beschikbaar budget vanuit CDOKE 2025
In totaal heeft gemeente in 2025 €886.051 aan CDOKE-subsidie ontvangen.

Lasten
De gemeente Texel heeft de volgende uitgaven gedaan in 2025 op basis van de CDOKE-subsidie:
Kosten (eigen) personeel: €342.740
Kosten inhuur: €194.967
Kosten projecten: €36.150
Totaal: €573.857

Inhoudelijke verantwoording
Nationale regelgeving n.a.v. het Klimaatakkoord noopt tot grote inzet op duurzaamheid. Alhoewel we daarin stappen maken (zoals het isolatieprogrammma, de witgoedregeling, energiecoaches, adviesloketten en subsidie Fixbrigade) is de ambtelijke capaciteit de afgelopen jaren achtergebleven bij de ambities. In 2025 is gewerkt aan uitbreiding van het team Duurzaam, om de door de raad gestelde ambities waar te maken. Hiervoor is een externe kwartiermaker aangesteld, die gedurende 2025 een team geformeerd heeft. Dit team is opgebouwd volgens de opzet die gecommuniceerd is in de RIB 24-110 Programma Duurzaamheid 2025.

Kosten intern personeel
Gedurende 2025 zijn er verschillende collega’s aangesteld op de thema’s: Gebouwde omgeving, Energieopwek, Mobiliteit, Circulaire economie en klimaatadaptatie.
Voor intern personeel Duurzaam zijn er in 2025 in totaal €342.740 aan kosten gemaakt.
Als het team het hele jaar voltallig was geweest, was dit bedrag hoger geweest. Dan was er aan personeel ongeveer €700.000 uitgegeven. Dit is in lijn met de ambitie en het doel van het Rijk voor deze gelden.

Inhuur
Voor het opbouwen van het team en het opvullen van ontbrekende capaciteit is in 2025 gebruik gemaakt van externe inhuur. Onder ander: een kwartiermaker, aanbestedingsexpert isolatieprogramma, ondersteuning op netcongestie en energieopwek. In totaal is op inhuur €194.966 aan kosten gemaakt.

Projecten
Ook zijn er in 2025 specifieke projecten gerealiseerd. Waaronder de Taskforce netcongestie. Waarbij organisaties en bedrijven op het eiland interactief samengewerkt hebben aan een rapport over netcongestie, en de problemen waar organisaties op dit gebied op het eiland tegenaan lopen. En ook welke oplossingen er vanuit die organisaties als relevant worden gezien. Dit rapport is gedeeld met de raad. Daarnaast zijn er nog een paar kleine projecten cq workshops georganiseerd, zoals Workshop Circular Productontwerp. Aan projecten is in 2025 in totaal vanuit CDOKE €36.150 aan kosten gemaakt

Budgetverantwoording
In 2025 is in totaal € 573.857 aan kosten gemaakt op een subsidie van € 886.051. In 2025 is € 312.194 onbenut gebleven door onvoldoende bezetting.
Voor 2026 is het team op volle sterkte, en ziet de begroting er sluitend uit. En zal de CDOKE van 2026 volledig opgesoupeerd worden.

Verantwoording overheveling
Het bedrag dat uit 2025 wordt overgeheveld (€ 312.194) komt ten goede aan lopende en op te starten projecten van duurzaam.
Waaronder:

Het verplichte Warmteprogramma
Een nieuw programma Duurzaam Texel
Voorgaande is vastgesteld in 2021 en behoeft een herijking
Kwartiermaker Soortenmanagementplan (SMP)
Het isoleren van woningen kan beschermde diersoorten verstoren. Daarom is het landelijk verplicht hier maatregelen voor te nemen. In de SMP-aanpak worden noodzakelijke randvoorwaarde opgenomen voor het efficiënt en doelmatig uitvoeren van het isolatieprogramma.
En andere nog te starten projecten uit de thema’s Gebouwde omgeving, Energieopwek, Mobiliteit, Circulaire economie en klimaatadaptatie.

CDOKE 2023-2025
Zie hieronder het restant CDOKE-gelden volgens opgave SISA van de afgelopen jaren. Door onderbezetting is niet elk jaar het volledige bedrag uitgenut. Het resterende budget wordt gebruikt voor personeel en projecten die hierboven benoemd zijn.

Overgeheveld wordt: € 629.435 zie hieronder. Eind 2025 is nog een extra CDOKE binnengekomen van € 52.969. Deze is als inkomst in 2026 geboekt. Dat maakt het totaalbudget dat over is van 2023-2025 van € 682.404.

7 Aangevraagde en toegekende subsidies

Binnen programma 7 zijn de volgende subsidies door de gemeente aangevraagd en toegekend:

Provinciale Subsidie Energiebesparingsakkoord bedrijven.	€ 19.774	Totale subsidieaanvraag € 99.303,50 met daar tegenover co-financiering 80% wordt in 4 x een voorschot uitbetaald. Na vaststelling volgt de resterende 20% . Dit was het laatste voorschot. Uit de subsidie zijn 30 energiescans voor bedrijven uitgevoerd door Klimaatroute betaald en de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord voor toezicht en handhaving voor de EML.
Capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE) middelen.	€ 833.082,25	Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid.
CDOKE middelen	€ 52.968,79
SPUK LAI	€ 821.578, -	Hiermee hebben we o.a. de aanpak Texel Isoleert! georganiseerd, Ook wordt hieruit een deel van de kosten van het opstellen van het SoortenManagementPlan (SMP) gefinancierd.
Provinciale subsidie SMP.	€ 36.524, -	Provincie NH SMP is het eerste deel van de in 2025 aangevraagde subsidie voor het opstellen van een SMP, in totaal ontvangen we € 107.419. Dit wordt in drie termijnen uitgekeerd, waarvan dit de eerste termijn was.
Energiebesparingsprogramma woningen.	€ 20.524,32	Gezamenlijke subsidie met de kopgemeenten waarvan Hollands Kroon de coördinator is. Bedoeld om activiteiten te organiseren gericht op het stimuleren van verduurzaming en energiebesparing van woningen.

Verbonden partijen in programma 7

Naam verbonden partijen	Taakvelden	Bijdrage aan gemeentelijke doelen
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord	1.2 Openbare orde en veiligheid	De kwaliteit van de uitvoering van de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken) te verbeteren en een uniform karakter te geven. Openbaar belang: een schone veilige leefomgeving.
NV Huisvuilcentrale (HVC)	7.3 Afval	Transport en verwerking huishoudelijk afval, grondstoffenscheiding en beheer afvalbrengstation.

7 Beleidsindicatoren

Taakveld	Indicator	Eenheid	Bron	Jaar	Texel	Nederland
7. Volksgezondheid en Milieu	Omvang huishoudelijk restafval	Kg/inwoner	CBS	2018	-	172
				2019	221	163
				2020	236	170
				2021	231	169
				2022	224	129
				2023	208	147
				2024	220	149
7. Volksgezondheid en Milieu	Bekende hernieuwbare energie	%	www.Waarstaatjegemeente.nl	2017	3,2	6,9
				2018	4,1	7,6
				2019	4,9	8,9
				2020	6,5	10,6
				2021	6,7	11,9
				2022	8.4	14,6
				2023	9,9	14,6
7. Volksgezondheid en Milieu	Woningen met zonnepanelen	%	www.Waarstaatjegemeente.nl	2018	14	-
				2019	16	12
				2020	20	-
				2021	24	20
				2022	28	26
				2023	34	33
				2024	41	36
7. Volksgezondheid en Milieu	(Semi)publieke e-laadpunten	Per 1.000 inwoner	www.Waarstaatjegemeente.nl	November 2022	11,4	6,2
				December 2022	12,3	6,9
				Januari 2023	12,2	7,0
				Februari 2023	13,5	6,9
				Maart 2023	14,1	7,3
				Maart 2024	14.6	8,6
				april 2025	17,2	10.8
7. Volksgezondheid en Milieu	Energielabel woningen	% in 2024	www.Waarstaatjegemeente.nl	A (A t/m A+++++)	27,8	37,5
				B	15,1	16,2
				C	29,7	23,8
				D	11,1	9,6
				E	6,0	5,7
				F	5,0	3,6
				G	5,2	3,6
7. Volksgezondheid en Milieu	Energielabel woningen	% in 2025	www.Waarstaatjegemeente.nl	A (A t/m A+++++)	29,8	41,2
				B	15,6	16,3
				C	28,4	22,6
				D	11,2	8,6
				E	5,3	5,0
				F	4,4	3,1
				G	4,9	3,1

bovenstaande indicatoren bevatten de beschikbare informatie op d.d. 9-4-2026

7 Wat heeft het gekost

Bedragen x €1.000

Exploitatie		Realisatie 2023	Realisatie 2024	Primaire Begroting 2025	Begroting na wijzigingen 2025	Realisatie 2025
Baten
PROGRAMMA 7	Volksgezondheid, duurzaam en
TV_7.1	Volksgezondheid	22	78	93	97	99
TV_7.2	Riolering	3.585	3.760	3.762	3.762	3.815
TV_7.3	Afval	2.340	2.476	2.763	2.763	2.785
TV_7.4	Milieubeheer	588	201	460	2.531	2.355
TV_7.5	Begraafplaatsen en crematoria	70	64	71	71	81
Totaal Volksgezondheid, duurzaam en		6.605	6.578	7.149	9.224	9.135
Lasten
PROGRAMMA 7	Volksgezondheid, duurzaam en
TV_7.1	Volksgezondheid	22	89	161	165	177
TV_7.2	Riolering	2.919	3.002	2.956	2.967	2.879
TV_7.3	Afval	2.106	2.175	2.746	2.697	2.491
TV_7.4	Milieubeheer	1.504	1.988	2.424	4.430	4.171
TV_7.5	Begraafplaatsen en crematoria	58	56	82	82	68
Totaal Volksgezondheid, duurzaam en		6.609	7.308	8.370	10.342	9.786
Gerealiseerd saldo van baten en lasten		-4	-730	-1.220	-1.118	-651
Gerealiseerd resultaat		-4	-730	-1.220	-1.118	-651

7 Analyses

Analyse
De kolom begroting 2025 na wijziging minus rekening 2025 waarbij rekening moet worden gehouden met de opgenomen lasten en opgenomen baten. Die zijn bij de analyse getotaliseerd. (bedragen x € 1.000)
Volksgezondheid			S/I	-10
Overige oorzaken <€50k.	-10	N	S/I

Riolering			S/I	141
Door personele omstandigheden en langere voorbereidingstijd zijn een aantal projecten, o.a. Ruyterstraat en Wilhelminalaan, later begonnen of doorgeschoven naar 2026. Er is een inhaalslag gemaakt waarbij enkele grote knelpunten van ons persleidingensysteem zijn opgelost. Daarnaast zijn diverse projecten, waaronder Waalderstraat en vervangen drukriool Zuidhaffel, uitgevoerd en afgerond. Bij bungalowpark Prins Hendrik en aan de Schorreweg waren veel storingen bij neerslag en veel onderhoudswerkzaamheden aan het gemeentelijk rioolgemaal achter op het bungalowpark. Er is een verbeterslag gemaakt en het rioolgemaal is naar de ingang verplaatst.	141	V	I

Afval			S/I	229
Lagere opbrengsten kunststof (102K nadeel) en hogere verwerkingskosten huishoudelijk afval (69K nadeel)	-171	N	I
Een aantal posten zijn administratief dubbel opgenomen. Dit wordt gecorrigeerd (245k structureel en 155k incidenteel).	400	V	S/I

Milieubeheer			S/I	83
Budget bedoeld voor extra uitvoeringscapaciteit duurzaamheid kan terugvallen naar de algemene middelen. Inmiddels ontvangt de gemeente hiervoor middelen via de CDOKE-regeling (495K voordeel).	495	V	I
Hogere loonkosten op milieubeheer dan begroot, nadeel van 424K.	-424	N	I
Overige oorzaken <€50k.	12	V	S/I

Begraafplaatsen en crematoria			S/I	24
Overige oorzaken <€50k	24	V	S/I

Totaal programma 7		V		467

Visie

7.1 Volksgezondheid

Wat willen we bereiken?

7.1 Volksgezondheid

Zo hebben we dat gedaan

7.2 Riolering

Wat willen we bereiken?

7.2 Riolering

Zo hebben we dat gedaan

7.3 Afval

Wat willen we bereiken?

7.3 Afval

Zo hebben we dat gedaan

7.4 Milieubeheer

Wat willen we bereiken?

7.4 Milieubeheer

Zo hebben we dat gedaan

7 Wat is gedaan in 2025 wat op de planning stond in 2024

Verantwoording CDOKE budget

7 Aangevraagde en toegekende subsidies

Verbonden partijen in programma 7

7 Beleidsindicatoren

7 Wat heeft het gekost

7 Analyses