Programma 3 - Mooi en gastvrij Texel / Texel werkt!

Texel heeft een diverse economie die bestaat uit zowel grote als kleine (familie)bedrijven. De traditionele sectoren – toerisme, landbouw en visserij – vormen nog altijd de fundamenten van de Texelse economie. Deze sectoren zijn nauw verweven met de Texelse kernkwaliteiten: rust, ruimte, natuur en cultuurhistorie. Deze unieke combinatie maakt Texel aantrekkelijk voor bewoners, ondernemers en bezoekers.

Toerisme en recreatie: Balans tussen groei en leefbaarheid

Toerisme en recreatie zijn van groot economisch belang voor Texel. Gelijktijdig vereist de groeiende toeristische druk om een zorgvuldige balans tussen toerisme en leefbaarheid. In september 2021 is deze balans in het Toeristisch Toekomstplan Texel (TTP) vastgelegd. Dit plan bestaat uit een lange termijnvisie en een uitvoeringsagenda. Niet alle maatregelen worden direct uitgevoerd, maar stapsgewijs ingevoerd.

Wat is er bereikt in 2025?
Intensieve samenwerking

We hebben de samenwerking met regionale en eilandbrede partners verder versterkt en werken nauw samen met:

• Samen op Kop (Kop van Noord-Holland) op thema’s zoals arbeidsmarktprojecten, recreatie en toerisme, en werkgelegenheid.
• Regio Deal Waddeneilanden met focus op programmalijnen 2 (‘Toekomstbestendig Ondernemen en Ontwikkelen’) en 5 (‘Circulaire Economie’).

Deze samenwerking versterkt de gezamenlijke aanpak van economische en maatschappelijke uitdagingen op Texel en de regio.

Uitvoeringsagenda Toeristisch Toekomstplan Texel (2022-2024)

Na een nauwkeurige prioritering zijn we gestart met de uitvoeringsagenda 2022-2024. In nauwe samenwerking met de klankbordgroep van het TTP is deze agenda geëvalueerd en in februari 2024 aan de gemeenteraad gepresenteerd.

Belangrijke behaalde resultaten zijn:

• Aanpassing van regelgeving om duurzame toeristische ontwikkelingen mogelijk te maken.
• Actualisatie en inzichtelijk maken van de planologische slaapplaatsenregistratie.
• Ontwikkeling van nieuw beleid voor logies met ontbijtvoorzieningen.
• Maatregelen tegen verstening van het landschap.
• Behoud en bescherming van schapenboeten, een uniek Texels erfgoed.
• Inzet op spreiding van bezoekers om druk op populaire locaties te verminderen.

Op basis van een evaluatie werd duidelijk welke maatregelen meer tijd nodig hebben, welke lessen geleerd kunnen worden en welke aanvullende acties nodig zijn. Hieruit volgde een tweede uitvoeringsagenda (2025-2027) met extra aandacht voor bewonersprofijt, bestemmingsmanagement en balansindicatoren. In 2025 zijn we gestart met de uitvoering hiervan.

Onderzoeken en toekomstverwachtingen

Twee belangrijke onderzoeken zijn afgerond, te weten:

• Het Inwonersonderzoek recreatie en toerisme. Dit onderzoek geeft inzicht in de ervaringen en wensen van de inwoners.
• Het rapport Waardevol toerisme, analyse van lusten en lasten. Dit rapport maakt de impact van toerisme inzichtelijk.

Een externe prognose voorspelt een forse groei van het toerisme in Noord-Holland. Het voorspelt een stijging van 37% ten opzichte van 2023, en kan in 2035 leiden tot 21,1 miljoen toeristen. Deze groei kan de leefbaarheid op Texel aanzienlijk belasten. Het is daarom cruciaal om tijdig en doelgericht te sturen via bestemmingsmanagement om zo een gezonde balans tussen toerisme, economie, ecologie en landschap te behouden.

Ruimtelijke instrumenten: Paraplubestemmingsplan en Omgevingsvisie 2040

De discussie over de balans tussen toerisme en leefbaarheid is actueel en intens. Het Paraplubestemmingsplan verblijfsrecreatie en de Omgevingsvisie 2040 zijn belangrijke beleidsinstrumenten en bieden de gemeenteraad kaders om deze balans te bewaken en te sturen.

• Het Paraplubestemmingsplan, dat eind 2024 is vastgesteld, wijzigt de geldende bestemmingsplannen en vormt sinds 1 januari 2024 het tijdelijke omgevingsplan. Dit plan actualiseert en verduidelijkt de regels voor verblijfsrecreatie.
• De Omgevingsvisie 2040 geeft een integrale langetermijnstrategie voor ruimtelijke ontwikkeling en focust op duurzaamheid, leefbaarheid en economische vitaliteit.

Circulaire economie: Naar een duurzame toekomst

De Gemeente Texel werkt toe naar een circulaire samenleving. Het vastgestelde Recycleplan bevat concrete maatregelen om restafval te verminderen en afval beter te scheiden om hergebruik van grondstoffen te vergroten.

Om deze transitie te versnellen is in 2025 een medewerker aangesteld, die zich exclusief richt op de ontwikkeling van de circulaire economie op Texel.

De ambities zijn duidelijk geformuleerd: in 2030 moet minimaal de helft van de gebruikte grondstoffen uit hergebruik bestaan. En in 2050 is volledige circulaire grondstofbenutting het doel volgens het Nationaal Grondstoffenakkoord 2017.

Retailsector: Economische en maatschappelijke kern

De retailsector speelt een cruciale rol in de economische en maatschappelijke dynamiek van Texel. Goed functionerende winkelcentra maken de dorpskernen aantrekkelijk en levensvatbaar voor inwoners, ondernemers én bezoekers. Om deze vitaliteit te waarborgen is het essentieel dat de winkelgebieden compact, compleet en comfortabel zijn, zoals vastgelegd in de Retailvisie Texel. Deze visie is het uitgangspunt voor het ruimtelijk en economisch beleidskader voor de retailsector.

Netcongestie: Een groeiende uitdaging

Netcongestie, oftewel de overbelasting van het elektriciteitsnet, is net zoals in de rest van Nederland ook op Texel een toenemend probleem. Dit kan de ontwikkeling van nieuwe initiatieven en duurzame energieprojecten belemmeren. Daarom is een goede afstemming en samenwerking tussen gemeenten, netbeheerders, bedrijven en inwoners noodzakelijk om deze uitdagingen effectief aan te pakken en de energievoorziening toekomstbestendig te maken.

Wat is er bereikt in 2025?

Retail

Een extern onderzoek bevestigde dat de uitgangspunten van de Retailvisie Texel nog steeds actueel en relevant zijn. Er is dus geen reden om deze visie aan te passen. Op basis van deze visie is het standplaatsenbeleid geactualiseerd en afgestemd om aan te sluiten bij de huidige en toekomstige behoeften van de Texelse retailsector. Dit beleid ondersteunt een gezonde en toekomstbestendige winkelstructuur.

Landbouwsector

In 2025 is intensief overleg gevoerd met Texelse boeren en natuurbeheerders om de landbouwsector toekomstbestendig te maken. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is het behalen van natuurdoelen, vooral op en rond de Hogeberg. Deze samenwerking zoekt een balans tussen landbouwproductie, natuurbehoud en landschapskwaliteit en stimuleert duurzame landbouwpraktijken.

Taskforce netcongestie

De Taskforce netcongestie is in 2025 ingesteld om de toenemende problemen met netcongestie effectief te beperken. Deze taskforce maakt samen met alle relevante partijen de knelpunten in de elektriciteitsvoorziening  zichtbaar en werkt samen aan oplossingen. De aanpak is gericht op het optimaliseren van het gebruik van het bestaande net, het versnellen van netuitbreidingen en het stimuleren van innovatieve energieoplossingen.

De Gemeente Texel heeft in 2025 belangrijke stappen gezet voor het behoud van de vitaliteit van de retailsector, het duurzaam maken van de landbouwsector en het aanpakken van de uitdagingen van netcongestie. Deze integrale aanpak draagt bij aan een duurzame en leefbare eilandgemeenschap.

Ons inkoop- en aanbestedingsbeleid biedt steeds meer kansen voor de lokale economie. Daarnaast stimuleert het  tegelijkertijd duurzaamheid. Steeds meer aanbestedingen worden gegund op basis van duurzaamheidscriteria uit het Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) Actieplan.

Een paar voorbeelden hiervan zijn het toepassen van klimaatadaptieve maatregelen en het circulair gebruik van materialen bij diverse projecten. Denk aan de plaatsing van ondergrondse afvalcontainers, de herinrichting van de Redoute en de verbetering van de parkeerterreinen bij de strandopgangen. Deze aanpak draagt bij aan een klimaatbestendig en circulair Texel en betrekt lokale ondernemers bij de uitvoering.

Bedrijvenloket: ondersteuning en verduurzaming van ondernemers

Ondernemers vinden het belangrijk om ondersteuning en advies te krijgen over het verduurzamen van hun bedrijfsvoering. In 2025 is een belangrijke eerste stap gezet door deelname aan het Ontzorgingsprogramma Verduurzaming MKB. Dit programma wordt in 2026 breder uitgerold met als doel het midden- en kleinbedrijf te begeleiden bij duurzame transities.

In 2025 is, in samenwerking met TOP Texel en Rabobank,  de Green Deal bedrijventerrein gesloten. Deze regeling is gericht op het verduurzamen van bedrijventerreinen. Verdere, concrete acties en resultaten hiervan verwachten we in 2026.

Daarnaast maakten we in 2025 vervolgafspraken over de verdere opzet en invulling van een bedrijvenloket/aanspreekpunt binnen de gemeente, met als doel een effectieve implementatie in 2026.

Arbeidsmarkt: investeren in jongeren en betere aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt

De Gemeente Texel zet zich, samen met regionale partners, in voor een bestendige arbeidsmarkt. Daarbij ligt de focus op het investeren in jongeren en het aantrekkelijk maken van Texel als werkplek. Daarnaast werken we aan een betere aansluiting van beroepsopleidingen op de lokale arbeidsmarkt. Op die manier zijn jongeren beter voorbereid op beschikbare banen en worden bedrijven beter voorzien in hun personeelsbehoefte.

Kenniswerkplaats: versterken van verbindingen tussen onderwijs en praktijk

De Kenniswerkplaats zette in 2025 belangrijke stappen naar een zelfstandige stichting. De structurele, gemeentelijke bijdrage voor de periode 2024-2028 is uitgekeerd en zorgt voor financiële continuïteit.

Belangrijke activiteiten in 2025 waren:

• Het verbinden van studenten van verschillende hogescholen met elkaar en met Texel om kennisuitwisseling en samenwerking te stimuleren.
• Het vergroten van de naamsbekendheid via social media en het lanceren van een eigen website.
• Het organiseren van een politiek rollenspel om maatschappelijke betrokkenheid en bestuurlijke vaardigheden te bevorderen.
• Het versterken van de samenwerking met het Huis van Ontwikkeling.
• Het opzetten van de minor ‘Omgevingsbewust ontwerpen’ door Hogeschool InHolland. In deze minor is de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Texel Robuust geïntegreerd om zo praktische oplossingen voor klimaatadaptatie op Texel te ontwikkelen. In 2025 volgden 16 studenten deze minor.

Texel Academy: opleiden voor de lokale arbeidsmarkt

In 2025 heeft de Texel Academy een groot aantal studenten opgeleid tot gastvrouw/gastheer en zelfstandig kok.

De samenwerking tussen het Huis van Ontwikkeling en de Texel Academy is verder versterkt. Een belangrijke mijlpaal is dat de jobcoach van de Texel Academy in dienst is getreden bij de gemeente,  zo is de begeleiding van deelnemers structureel geborgd.

Daarnaast is de Texel Academy aangesloten bij de Waddendeal. Vanuit deze samenwerking is in 2025 gestart met het onderzoeken van mogelijkheden om het opleidingsaanbod te verbreden. Op die manier sluiten we nog beter aan op de toekomstige behoeften van werkgevers en de arbeidsmarkt op Texel.

Wat is er bereikt in 2025 op het gebied van economische promotie en toerisme?

VVV Texel: Economische promotie met aandacht voor leefbaarheid

De uitvoering van de economische promotie van het toerisme ligt bij de VVV Texel. De VVV vertaalt de ambitie, visie en uitgangspunten van het Toeristisch Toekomstplan (TTP) naar concrete promotionele activiteiten en campagnes. In de contractafspraken met de VVV is sinds 2025 expliciet de nadruk gelegd op de leefbaarheid van de Texelse inwoners. Zo zijn de promotieactiviteiten niet alleen gericht op het aantrekken van bezoekers, maar ook op het waarborgen van een goede balans tussen toerisme en woonklimaat.

Stichting Toeristisch Investeringsfonds Texel (STIFT): Brede ondersteuning van de lokale economie

De STIFT speelt een belangrijke rol in het stimuleren van lokale promotie en investeringen op diverse economische terreinen, zoals toerisme, infrastructuur, landbouw, visserij, cultuur en evenementen. Sinds 2024 is een nieuw bestuur actief. Dit bestuur heeft in 2025 verdere stappen gezet in het ontwikkelen van projecten en het versterken van de samenwerking met lokale partners. Dit draagt bij aan een breed gedragen en geïntegreerde economische ontwikkeling van Texel.

Landelijke intocht van Sinterklaas: Een unieke promotionele gebeurtenis

In november 2025 is de landelijke intocht van Sinterklaas georganiseerd in de haven van Oudeschild. Dit evenement, georganiseerd door de NTR, trok veel (kleine) Texelaars, toeristen en miljoenen tv-kijkers. Het zorgde voor een enorme promotionele zichtbaarheid en zette Texel landelijk positief in de schijnwerpers.

De intocht was niet bedoeld als een economische promotie, maar het evenement heeft een grote meerwaarde gehad voor de positionering van Texel als toeristische bestemming. De succesvolle organisatie was alleen mogelijk door de brede steun van vele Texelse ondernemers en vrijwilligers.

Arbeidsmarkt en bedrijfsacquisitie: Investeren in de toekomst

Naast toeristische promotie focust de economische promotie zich ook op het aantrekken van deskundig personeel binnen alle economische pijlers van Texel. Ondanks de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt blijft het van belang nieuwe bedrijven, inclusief zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers), naar Texel te halen.

Samen met het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland-Noord zet de gemeente in op acquisitie van bedrijven en ondernemers die passen bij de identiteit van Texel en bijdragen aan de innovatiekracht van het eiland. Met deze gerichte acquisitie wordt bijgedragen aan zowel economische diversificatie als duurzame versterking van de Texelse economie.