Hoofdstuk 7 - Paragrafen

Waar gaat het over?
In deze paragraaf geven we  beleidsinhoudelijke en financiële informatie over de verbonden partijen. De algemene visie en het beleid voor verbonden partijen staan in de Nota Verbonden Partijen.

Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft. Met  bestuurlijk belang bedoelen we dat de gemeente een zetel heeft in het bestuur van een deelneming of stemrecht heeft. Met financieel belang bedoelen we dat de gemeente geld heeft ingebracht. Dit geld kan verloren gaan als de  verbonden partij failliet gaat en/of als financiële problemen van de verbonden partij op de gemeente worden verhaald.

Bestaand beleid
Nota Verbonden Partijen (2023)
Plan van Aanpak samenwerkingstrajecten (2012)
Gemeentelijke vertegenwoordiging verbonden partijen (2022)
Financiële uitvoeringsregeling gemeenschappelijke regeling (2019)

Trends en ontwikkelingen
Het bestuurlijk en financieel belang van verbonden partijen is binnen de overheid en ook voor Texel, de afgelopen jaren groter geworden en zal naar verwachting verder toenemen.

Door ontwikkelingen in de overheidssector zullen kleinere gemeenten steeds vaker moeten samenwerken om hun bestuurs- en uitvoeringskracht op peil te houden.

Dit vraagt van het college en de raad steeds meer om een goede balans tussen loslaten en grip houden. Ook is daarvoor een hechtere samenwerking nodig tussen de raad, het college en de ambtelijke organisatie en met andere gemeenten.

We hebben onze informatievoorziening verbeterd op basis van de vernieuwing van het Besluit begroting en verantwoorden provincies en gemeenten(BBV), de uitkomsten van onderzoeken naar sturing op verbonden partijen (concern control) en de informatievoorziening over verbonden partijen van de rekenkamercommissie. Ook geven we in de programma’s duidelijk aan welke verbonden partijen erbij horen en binnen welke taakvelden zij actief zijn. Bij beleidsvoorstellen binnen de programma’s vermelden we ook, als dat van toepassing is, welke verbonden partij erbij betrokken is.

Beleidsdoelstellingen
We voeren de in 2023 vastgestelde Nota Verbonden Partijen uit en verbeteren de informatie aan de gemeenteraad over de verbonden partijen. Daarbij letten we vooral op de sturing en het toezicht op de uitvoering, volgens de uitgangspunten die het college en de raad hebben vastgesteld.

Totaaloverzicht verbonden partijen gemeente Texel
De Nota Verbonden Partijen is in 2023 geactualiseerd. Daardoor zijn er veranderingen gekomen in de verbonden partijen waarin de gemeente Texel deelneemt. De onderstaande verbonden partijen staan in de paragraaf verbonden partijen:

Informatie over verbonden partijen van het college aan de raad
Op 29 juni 2023 heeft de raad de Nota Verbonden Partijen gemeente Texel 2023 vastgesteld. Daarin staat dat we de gemeenteraad via de programmabegroting en de jaarrekening informeren over de verbonden partijen. Dit gebeurt in de paragraaf verbonden partijen.

Artikel 15 van het BBV schrijft voor dat in de programmabegroting en de jaarrekening een overzicht van verbonden partijen staat. Per verbonden partij staan daarin minimaal de volgende gegevens:

1- de naam en de vestigingsplaats;
2- het openbaar belang dat op deze manier wordt behartigd;
3.- de wijzigingen die tijdens het begrotingsjaar zijn opgetreden in het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft;
4.- het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar;
5- het resultaat van de verbonden partij.

Informatie over verbonden partijen
Hieronder staat per verbonden partij de beleidsinhoudelijk en financiële informatie. Een aantal onderdelen is wettelijk verplicht. Andere onderdelen zijn opgenomen op basis van de Nota Verbonden Partijen die door de raad is vastgesteld. De informatie is zo actueel mogelijk verwerkt, op basis van de beschikbare gegevens per verbonden partij.

Samenwerking op het gebied van het sociaal domein
De informatie over de regionale samenwerking in het sociaal domein staat in Programma 1: Zorg voor elkaar, veiligheid op orde.

Publiekrechtelijk verbonden partijen

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord

GGD Hollands Noorden

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord

Gemeenschappelijke regeling de Waddeneilanden

Gemeenschappelijke regeling Regionaal Historisch Centrum Alkmaar

Regionale archeologie West-Friesland

Centrumregeling samenwerking Vlieland, Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling, Texel en Leeuwarden

Overzicht privaatrechtelijk verbonden partijen

NV Huisvuilcentrale

VVV / Stichting Texel Promotie

Waar gaat het over?
Weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente onverwachte kosten en risico’s kan opvangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor het beleid of de uitvoering. Het gaat dus om kosten die niet vooraf zijn begroot. Ook zegt het iets over de financiële gezondheid van de gemeente. Weerstandsvermogen gaat vooral over het kunnen opvangen van financiële risico’s.

De gemeente Texel is financieel gezond maar staat wel onder druk. Dit naar aanleiding van het begrotingstekort vanaf 2028, toenemende schuld, dalende solvabiliteit en weerstandsvermogen. Dit laatste is gedaald van uitstekend naar ruim voldoende en wordt veroorzaakt door toenemende risico's waaronder de herverdeling van het gemeentefonds en daling omvang algemene reserve.  

Bestaand beleid

• Nota reserves en voorzieningen 2024
• Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023

Beleidsdoelstelling
Een benodigde weerstandsvermogen wordt bepaald door de verwachte financiële gevolgen van de  risico’s af te zetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit.

Risicomanagement

1.  Aanleiding en achtergrond

Risicomanagement blijft een belangrijk aandachtspunt voor de organisatie. Het gaat niet alleen om het in kaart brengen van risico’s, maar ook om het beoordelen, bewust maken en beheersen ervan. Zowel bij de programmarekening als bij de programmabegroting worden de belangrijkste risico’s voor de gemeente beschreven.

2. Samenvattend beeld

Hieronder staat een samenvatting van de risico-inventarisatie en de relatie met het weerstandsvermogen en de weerstandscapaciteit:

Voor de uitwerking, berekening en kwalificatie van de normstelling is uitgegaan van het beleid zoals door de raad is vastgesteld in de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’(2023). Deze nota wordt vierjaarlijks geëvalueerd.

Volgens afspraak met de gemeenteraad is onderstaand overzicht opgenomen waarbij uitgegaan is van de ondergrens van de algemene reserve zijnde € 2.000.000, hiervan uitgaande is het ratio weerstandsvermogen 1,23 en daarmee voldoende.

Beschikbare weerstandscapaciteit bij algemene reserve ondergrens € 2.000.000

3. Risicoprofiel

Om de risico’s van de gemeente Texel in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Hierbij is gebruik gemaakt van het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem) waarmee risico's systematisch in kaart kunnen worden gebracht en beoordeeld.

Uit de inventarisatie zijn in totaal 10 risico's in beeld gebracht. Op verzoek van de Auditcommissie zijn de risico’s niet meer opgenomen op volgorde van “ invloed”, maar op risiconummer. De reden hiervoor is dat op deze wijze de risico’s gemakkelijker in de jaren gevolgd kunnen worden.

Belangrijkste risico’s 

 Tabel 1: Belangrijkste risico’s

Totaal grote risico's: € 21.150.000

Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 21.150.000 - zie tabel 1) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. De risicosimulatie geeft een betrouwbaarheid van 90%. Uit deze risicosimulatie volgt dan een bedrag van  € 8.752.634 (benodigde weerstandscapaciteit).

4. Beschikbare weerstandscapaciteit 

De beschikbare weerstandscapaciteit van gemeente Texel bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken.

Tabel 3: Beschikbare weerstandscapaciteit

5. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit 

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

De normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio.

Tabel 4: Weerstandsnorm

Het ratio van de organisatie valt in klasse B. Dit duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen.

6. Verdere ontwikkelingen

In het eerste kwartaal van 2023 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen geëvalueerd en aangepast. Het risicomanagement is een blijvend punt van aandacht voor de organisatie. Het gaat naast het benoemen van risico’s ook om bewustwording en het beheersen van risico’s. Door een actueler beeld van mogelijke risico’s ben je in staat om tijdig hierop de beheersmaatregelen te nemen.

Berekening weerstandscapaciteit en toelichting

• Weerstandscapaciteit exploitatie (structureel)

Bedragen in €

• Weerstandscapaciteit vermogen (incidenteel)

Bedragen in € 

Toelichting

1. De waarde van de woningen en niet-woningen is ruim € 5,4 miljard. De onbenutte belastingcapaciteit is berekend op ca. € 6.5 miljoen.
   
   

2. Het beleid is dat leges en rechten kostendekkend zijn. Echter de leges zijn op dit moment niet kostendekkend. Op basis van het kostendekkendheidspercentage van 2026 is de heffingsruimte berekend op € 381.287 (zie voor nadere toelichting paragraaf G lokale lasten). 
   
   
3. Voor onvoorziene uitgaven is € 10.000 beschikbaar.
   
   
4. Het saldo van de algemene reserve is na verplichtingen opgenomen in deze programmabegroting 2027 zijnde € 6.766.194.
   
   

De stille reserves zijn in de nota reserves en voorzieningen 2024 geactualiseerd en hebben betrekking op het woningcomplex, overige gebouwen, voorraad gemeentewerken en kunstbezit. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de  Nota reserves en voorzieningen 2024. Dit bedrag is onveranderd overgenomen uit deze nota.

Kengetallen: Beoordeling van de financiële positie:

Inleiding

Voor de beoordeling van de financiële positie is het belangrijk om zowel naar de exploitatie als naar de balans te kijken. Onderstaande kengetallen maken inzichtelijk hoe de gemeente er financieel voorstaat en in hoeverre de gemeente in staat is om structurele en incidentele lasten te kunnen opvangen. De kengetallen zijn uitgerekend op basis van de cijfers van de vastgestelde jaarrekening 2025, lopende jaar, begrotingsjaar en de vermoedelijke uitkomsten van de daarop volgende  jaren. 

Toelichting

Algemeen

Elk afzonderlijk kengetal zegt weinig over de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen moeten in samenhang worden bekeken. Onderstaand volgt een korte uitleg per kengetal, tenslotte wordt een algehele beoordeling van de kengetallen gegeven. Dit jaar is naast het cijfer van de programmarekening 5 begrotingsjaren opgenomen ter vergelijking. 

Via deze link kengetallen kunt  u de kengetallen van de gemeente Texel vergelijken met andere gemeenten in Nederland.

Netto-schuldquote (en gecorrigeerde netto-schuldquote)
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto-schuldquote. De netto-schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen.
De netto-schuldquote gaat stijgen  in de loop van der tijd. Bij een percentage van hoger dan 130 adviseert de VNG om de schuldenlast af te bouwen. De gemeente blijft binnen deze norm maar stijgt de volgende jaren naar 121,6% . Dit betekent dat het meerjarenperspectief van de schulden uitdagingen kent om binnen deze norm van 130% te blijven en verder af te bouwen door kritisch te kijken of toekomstige investeringen echt noodzakelijk en of uit te stellen zijn. 

Bij de berekening van de schuldquote is ten opzichte van de begroting 2026 rekening gehouden met het feit dat geplande investeringen in de praktijk later uitgevoerd worden en dat daardoor ook later geleend moet worden. Dit verklaart de daling van de schuldquote van 2026 en naar 2027. 

De financiële positie van de gemeente Texel is op dit moment gezond.  De schuldquote is in 2025 72%, maar zal de komende jaren stijgen door de uitvoering van het reeds vastgestelde investeringsplan tot en met 2026 en het voorliggende investeringsplan voor 2027 en verder. Naar verwachting stijgt deze in 2030 naar 121,6% (ongecorrigeerd). Er is geen wettelijk maximum voor deze schuldquote, maar wel landelijke signaleringswaarden. Tot 100% wordt als gezond gezien, boven 100% als een waarschuwingszone en boven 130% als zorgelijk. Dat betekent dat de rentelasten in de begroting te hoog worden ten opzichte van de overige lasten.  Dat wil zeggen dat 29.4% van de bezittingen gefinancierd met eigen vermogen. De solvabiliteit moet minimaal 20% zijn.

Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de financiële weerbaarheid.  De richtlijn van de VNG  is dat deze ratio niet onder de 20% moet komen.  De solvabiliteit daalt naar 29,4% in 2027(t.o.v. jaarrekening 2025) en staat in relatie met de schuldquote. Als de schulden stijgen, daalt de solvabiliteit. 
 

Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele ruimte is. Hierbij is gekeken naar de structurele baten en structurele lasten, die vervolgens worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte is voor 2027 gedaald naar 1,3%. Dit komt onder andere door een lager begrotingsoverschot ten opzichte van vorig jaar.  De verdere daling komt voort uit een begrotingstekort vanaf 2028. 

Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitatie geeft de omvang van de boekwaarde van de grond ten opzichte van de totale geraamde baten van de gemeentelijke begroting weer.
Bij de gemeente Texel is de omvang van de grondexploitatie gering. De lopende grondexploitaties hebben een lage boekwaarde. Daarnaast wordt er conform de richtlijnen van de BBV een voorziening getroffen indien een grondexploitatie negatief is.

Omvang gemeentelijke belasting (in relatie tot andere gemeenten)
Met dit kengetal wordt inzicht gegeven hoe de gemeentelijke belastingen van een gezin zijn ten opzichte van het landelijke gemiddelde.  Bij de berekening voor Texel is rekening gehouden met het gemiddelde OZB tarief en gemiddelde WOZ waarde van € 416.000 en  tarief afvalstoffen en rioolheffing. Uit deze berekening komt dat deze gemeentelijke belastingen ten opzichte van het landelijk gemiddelde 20% lager is.  

Meerjarige balans (bedrag * € 1000)

Meerjarige balans (bedrag * € 1000)

Onderhoud kapitaalgoederen
Deze paragraaf gaat over het onderhoud van de kapitaalgoederen die eigendom zijn van de gemeente. Kapitaalgoederen zijn onderdelen van de openbare ruimte en gemeentelijke accommodaties waarvoor langdurige investeringen nodig zijn. Het beheer en onderhoud zijn gericht op het duurzaam in stand houden van deze goederen. In deze paragraaf staat een toelichting op het beleidskader, het kwaliteitsniveau, het onderhoudsplan en de financiën van de volgende onderdelen:

• Openbare ruimte
• Groen en spelen
• Wegen
• Riolering
• Water
• Gebouwen

1) Kapitaalgoederen openbare ruimte

Beleidskader openbare ruimte
Tot de kapitaalgoederen in de openbare ruimte horen straten en pleinen, civiele kunstwerken, openbare verlichting, sportaccommodaties, begraafplaatsen, gebouwen en terreinen. De jaarlijkse onderhoudsbudgetten voor deze kapitaalgoederen zijn verdeeld over bijna alle programma’s. Het onderhoud bestaat uit dagelijks onderhoud, groot onderhoud, rehabilitatie en reconstructie. 

Context openbare ruimte
Externe ontwikkelingen hebben steeds meer invloed op de uitvoering van projecten in de openbare ruimte. Het aantal en de intensiteit van onderzoeken en vergunningaanvragen, bijvoorbeeld voor kabels en leidingen, nemen toe voordat de uitvoering kan starten. Daardoor moeten planningen worden aangepast aan langere doorlooptijden. Zo houden wij grip op de voortgang van projecten en voorkomen wij verrassingen doordat externe procedures langer duren dan verwacht.

Beheer en kwaliteitsniveau openbare ruimte
Het beheer van de openbare ruimte wordt uitgevoerd op kwaliteitsniveau B, op basis van de kwaliteitscatalogus van CROW. Voor de centra en begraafplaatsen geldt een uitzondering: daar wordt gewerkt op kwaliteitsniveau A. Naast het reguliere onderhoud zijn ook investeringen in de openbare ruimte nodig om het vastgestelde kwaliteitsniveau te kunnen blijven halen. De raad stelt voor de verschillende werkvelden beheerplannen vast.

Om onze middelen zo goed mogelijk in te zetten, volgen we de staat van onderhoud en voeren we samen met de dorpscommissies schouwen uit. Bij het maken van keuzes werken we zoveel mogelijk risicogericht. Het monitoren en bijhouden van de openbare ruimte worden vastgelegd in beheerplannen in het Geo-informatiesysteem (GIS). Eind 2022 stelde de raad het Programma Stedelijk Water en Riool (PSWR, voorheen Gemeentelijk Rioleringsplan) vast. Naast de recent vastgestelde beheerplannen voor Wegen, Groen, Gebouwen en Spelen, stelde de raad in najaar 2025 ook een nieuw beheerplan voor Straatmeubilair vast.

Onderhoudsplannen
Het huidige areaal is opgenomen in de algemene middelen voor BOR en de BGT-functie. We zijn bezig het huidige beheerpakket te herzien. Daarbij kijken we naar een zo goed mogelijke onderlinge aansluiting van de arealen, vooral waar veel raakvlakken zijn. Ook willen we het pakket gebruiksvriendelijker maken, zodat het beheer makkelijker wordt.

Financiën
De afgelopen jaren zijn de budgetten voor onderhoud jaarlijks geïndexeerd vanwege de sterk gestegen kosten. De investeringsbedragen zijn terug te vinden bij de investeringen.

2) Kapitaalgoederen groen en spelen

Beleidskader groen en spelen
Het beleidsplan Groene Infrastructuur is in 2024 niet vastgesteld door de raad, maar de ambities en uitgangspunten zijn wel onderschreven. Daardoor is er nog geen uitgewerkt beleid, maar zijn de principes waarop het beheer kan worden gebaseerd wel bekend.

Context groen en spelen
Het klimaat verandert en weersomstandigheden worden steeds extremer. Neerslag valt vaker in korte, zware buien en ook perioden van droogte en hitte nemen toe. Daarnaast gaat het niet goed met de biodiversiteit. In het Deltaplan Biodiversiteitsherstel staan doelen en maatregelen om dit te verbeteren. Met het Beleidsplan Groene Infrastructuur speelt Gemeente Texel hierop in. Door te investeren in gezond groen houden we onze dorpen en het eiland leefbaar en toekomstbestendig. Daarom zetten we in op meer groen en meer bomen.

Beheer en kwaliteitsniveau openbare ruimte
Bij de behandeling van het nieuwe beleidsplan is ook een beheerplan besproken. Daarnaast is structureel extra geld beschikbaar gesteld voor groenbeheer. Het beheer wordt voorlopig voortgezet op de huidige manier. Tegelijkertijd zetten we stappen richting meer ecologisch en klimaatadaptief groen. De richting en ambities voor een toekomstig groenbeleidsplan zijn op 7 november 2024 vastgesteld en worden nu verder uitgewerkt. Via pilots in twee nog te kiezen dorpen wordt gewerkt aan een algemeen groen beleids- en beheerplan. De uitgangspunten uit het concept-beleidsplan Groene Infrastructuur worden de komende jaren verder uitgewerkt. Het kwaliteitsniveau dat in Den Burg wordt nagestreefd is binnen de ring, inclusief de begraafplaatsen, Kwaliteit A. Voor de overige dorpen geldt Kwaliteit B.

Vanuit het thema Duurzaamheid wordt gewerkt aan een betere samenhang met de beleidsuitgangspunten voor de inrichting en het beheer van groen. Werkzaamheden worden steeds vaker ondergebracht in raamcontracten en bestekken. Daarmee vergroten we de efficiëntie in de interne werkwijze, kunnen we beter anticiperen op en sturen op kwaliteitseisen die voortkomen uit nieuw beleid, en sluit de opdrachtverstrekking beter aan op ons inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Speerpunten
Nieuwe ambities uit beleid beter borgen in het beheer.

Areaalgegevens op orde (zie bij Gegevensbeheer)

3) Kapitaalgoederen wegen

Beleidskader
Het beheerplan Wegen is in 2023 goedgekeurd door de raad. Het plan heeft een looptijd van vijf jaar, namelijk van 2024 tot en met 2028. In het beheerplan Wegen staat een overzicht van de geplande reconstructies en rehabilitaties van wegen en fietspaden. Opvallende projecten waren de reconstructie van de Rozendijk en de Pontweg.

Context wegen
Er wordt gewerkt aan een betere structuur van het wegenareaal en aan een betere prioritering van wegenprojecten die vanuit de onderhoudsopgave moeten worden aangepakt. Daardoor verloopt het proces beter en beheersbaarder en neemt hinder door onverwachte lastminute ingrepen af. Tegelijkertijd biedt dit de kans om beter aan te sluiten op beleid, zodat ambities al in een vroeg stadium kunnen worden meegenomen en, waar nodig, direct onderdeel worden van de projectscope.

Beheer en kwaliteit wegen
De overname van onderhoudsareaal van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) brengt nieuwe onderhoudsplichten en kosten met zich mee. Daarmee moet rekening worden gehouden bij het opstellen en aanvragen van meerjarenplannen voor groot onderhoud en kredieten voor herinrichtingsprojecten.

Straatmeubilair, waaronder verkeersborden, wordt geïnspecteerd door een extern bureau. De resultaten geven een actueel beeld van dit deel van het areaal en vormen ook de basis voor het prioriteren van onderhoud en vervanging.

Texel wil zich profileren als een fietsvriendelijk eiland, waar fietsen niet alleen veilig is, maar ook de eerste keuze voor toeristen en inwoners. We zijn gestart met het verbeteren van onze fietspaden door ze goed te onderhouden en waar nodig te verbreden, zodat er genoeg ruimte is voor alle fietsers, waaronder bakfietsen. Bij de herinrichting van gebieden kijken we ook naar het verbeteren of uitbreiden van parkeergelegenheid voor mensen met een beperking.

Financiën
De investeringsbedragen staan vermeld bij de investeringen.

Opbrengsten mobiliteit
De opbrengsten uit betaald parkeren zijn de afgelopen jaren stabiel gebleven. In de programmabegroting 2025 zijn de verwachte opbrengsten verhoogd doordat de parkeertarieven zijn verhoogd.

4) Kapitaalgoederen riolering 

Beleidskader
Eind 2022 heeft de raad een nieuw beheerplan vastgesteld. Het Texelse Programma Stedelijk Water en Riool (PSWR) is gebaseerd op het riolerings- en waterbeheerplan, dat binnen de samenwerking in de Noordkop is opgesteld.

Context riolering
De vervangingen lopen volgens de programmering. De langdurige extreem natte seizoenen in voorgaande jaren hebben laten zien dat het systeem robuust genoeg is om dit te verwerken. Daar waar knelpunten ontstonden in het gemeentelijke areaal zijn deze opgepakt en verholpen of opgenomen in de vervangingsplanning van de huidige planperiode.

Financiën
De rioolheffing is kostendekkend. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf lokale lasten. Voor zowel het areaal riolering als het areaal water is een kostendekkingsplan opgenomen in het hoofdstuk ‘Financiële middelen’ van het Programma Stedelijk Water en Riool Texel 2023-2027.

5) Kapitaalgoederen water

Beleidskader
Op Texel zijn drie havens: de veerhaven van Rijkswaterstaat, de NIOZ-haven en de haven van Oudeschild. De gemeente beheert de haven van Oudeschild en werkt op onderdelen, zoals baggerwerkzaamheden, samen met de NIOZ-haven. Het open water op Texel wordt onderhouden door particuliere eigenaren, de gemeente en het hoogheemraadschap. Het hoogheemraadschap stelt de waterpeilen vast en is verantwoordelijk voor het handhaven daarvan. Voor de gemeente bestaat het belangrijkste werk uit het jaarlijks maaien en baggeren van watergangen. Dit onderhoud wordt deels uitgevoerd met eigen materiaal en personeel en deels uitbesteed aan lokale aannemers. De hoeveelheid beschoeiing en kademuren in het gemeentelijke water is beperkt.

Context water
In 2025 is groot onderhoud uitgevoerd aan de damwanden en remmingwerken van het Noordelijk Havenhoofd. Dit werk is afgerond. De gemeenteraad heeft het principebesluit genomen om de haven te verzelfstandigen naar een havenbedrijf in de vorm van een gemeentelijke bv. 

Onderhoudsplannen
Uitgaande van het meerjarenonderhoudsplan hebben we het ontwerp, de aanbesteding en de uitvoering van het groot onderhoud aan de kades, van het Noordelijk havenhoofd tot aan de loswal, in één keer uitgevoerd.

Financiën
Voor zowel het areaal riolering als het areaal water is een kostendekkingsplan opgenomen in het hoofdstuk ‘Financiële middelen’ van het Programma Stedelijk Water en Riool Texel 2023-2027. De investeringsbedragen zijn terug te vinden bij de investeringen.

6) Kapitaalgoederen gebouwen

Beleidskader
In 2024 is het nieuwe beheerplan Gebouwen vastgesteld.

Onderhoudsplannen
Bij het bepalen van de onderhoudsstaat gebruiken we de landelijke NEN 2767-norm voor gebouwen. Bij het vaststellen van de nota is uitgegaan van onderhoudsniveau 3, wat staat voor redelijk tot goed, voor het in stand houden van het vastgoed. Het onderhoud en beheer van de civiele kunstwerken gebeurt volgens het door de gemeenteraad vastgestelde beheerplan.

Financiën
Om grote financiële verschillen te voorkomen, wordt in de onderhoudsvoorziening gespaard op basis van een 20-jarig gemiddelde. Zo wordt er in elke cyclus geld gereserveerd voor groot onderhoud.

Waar gaat het over?

Deze paragraaf beschrijft ontwikkelingen in de gemeentelijke bedrijfsvoering. 

Personeel
Er ligt een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer om de compensatieregeling voor de transitievergoeding bij arbeidsongeschiktheid af te schaffen. Als dit voorstel wordt aangenomen, gaat de wijziging in per 1 januari 2027. Omdat het wetsvoorstel nog niet is aangenomen, vragen we hiervoor geen extra budget aan in de begroting 2027. Als de compensatie daadwerkelijk vervalt, vragen we in de tussenrapportage 2027 alsnog extra budget aan.

De RVU-regeling is per 1 januari 2026 aangepast en geldt nu alleen nog voor zware beroepen. De criteria voor een zwaar beroep zijn nog niet officieel gepubliceerd. Op basis van de gepubliceerde referentiekaders verwachten we dat één medewerker vanaf medio 2027 gebruik kan maken van deze regeling. Vanwege de onzekerheid en het lage aantal deelnemers vragen we hiervoor geen extra budget aan in de begroting 2027. Als er uitkeringen nodig zijn, vragen we hiervoor extra budget aan in de tussenrapportage 2027.

Personeelsbeleid
Om de uitdagende opgaven waar gemeente Texel voor staat samen aan te pakken, streven we naar balans, beweging en verbinding. Dit vraagt van HRM om nieuwe en bestaande medewerkers op de juiste plek in te zetten, zodat hun kennis, ervaring en vaardigheden goed tot hun recht komen. Om de dienstverlening van de gemeente in de huidige arbeidsmarkt verder te verbeteren en een aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, zetten we in 2027 in op de volgende uitgangspunten en beleidsontwikkelingen:

Uitgangspunten

• Gemeente Texel is een betrokken en verantwoordelijke werkgever voor nieuwe en bestaande medewerkers.  
• We zijn een organisatie waarin medewerkers kunnen leren en zich ontwikkelen.
• Vanuit HRM nemen we op tijd maatregelen om duurzaam en toekomstgericht te kunnen werken. 

 Beleid in ontwikkeling 2027

• In 2025 is een nieuw strategisch personeelsplan opgesteld. In 2026 is daarmee een stap gezet en in 2027 wordt de uitvoering verder voortgezet.
• We actualiseren en moderniseren HRM-processen en -procedures, en verbeteren de digitale ondersteuning daarbij.
• We ontwikkelen een traineebeleid en een managementdevelopmentprogramma.
• In 2025 is een vitaliteitsbeleid opgesteld en is een preventief medisch onderzoek (PMO) uitgevoerd. Hierop volgt een samenhangende en structurele aanpak, waaronder een medewerkerstevredenheidsonderzoek.

De uitkomsten van de onderzoeken naar de afvalstoffenheffing en het minimabeleid verwerken we in 2026.

In de auditcommissie is informatie opgehaald over mogelijke onderwerpen. De voortgang bespreken we met de auditcommissie. Het college informeert de gemeenteraad elk jaar over het gekozen onderwerp. Het volgende onderwerp is de Starterslening van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn).

Sinds de programmarekening 2024 nemen we hier de opvolging op van de aanbevelingen die de Rekenkamercommissie in de diverse rapporten heeft gedaan. Het overzicht laat zien wat de stand van zaken is van de aanbevelingen van de laatste vier rapporten van de Rekenkamercommissie. De aanbevelingen uit de overige rekenkameronderzoeken zijn uitgevoerd en worden daarom niet verder opgenomen in de rapportage. 

Het gaat hierbij om de volgende onderzoeken:

De financiële positie van de gemeente 2026

Mobiliteitsbeleid en de rol van de raad 2024

Aandachtspunten opstellen nieuwe woonvisie 2023

Kansen voor duurzaamheid 2021

Rechtmatigheid
Rechtmatigheid betekent dat de gemeente zich houdt aan de wet- en regelgeving, ook wel compliance genoemd. Dit geldt voor allerlei werkzaamheden van de gemeente, zoals inkopen en aanbestedingen, het verstrekken van subsidies en het geven van informatie. Vanaf de jaarrekening 2023 legt het college van B en W zelf verantwoording af over de financiële rechtmatigheid. In de financiële verordening zijn hierover afspraken gemaakt met de gemeenteraad. De externe accountant controleert en beoordeelt jaarlijks de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. De accountant kijkt of de informatie in de jaarrekening juist en betrouwbaar is, maar geeft geen apart oordeel meer over de rechtmatigheid. De rechtmatigheidsverantwoording richt zich op de volgende drie criteria:

•    Begrotingscriterium: uitgaven moeten binnen de goedgekeurde begroting passen;
•    Voorwaardencriterium: de gemeente moet zich aan de regels houden;
•    Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium: er moet goed worden gecontroleerd om misbruik van regelingen te voorkomen.

Het college van B en W legt verantwoording af en gebruikt termen als “fouten” en “onduidelijkheden” om aan te geven waar iets mis is gegaan. Het college is verantwoordelijk voor een goed werkend systeem dat ervoor zorgt dat alle financiële handelingen volgens de wet worden uitgevoerd. De gemeenteraad stelt het normenkader vast en bepaalt waar de controlegrenzen liggen. Deze grenzen geven aan wanneer een geconstateerde fout of onrechtmatigheid zo ernstig is dat deze moet worden gemeld of zelfs kan leiden tot een verklaring van onrechtmatig handelen. Het gebruik van deze grenzen zorgt voor een eenduidige werkwijze en duidelijkheid bij de beoordeling van afwijkingen. Een samenvattend overzicht van deze grenzen staat in de onderstaande tabel.

Tabel 1: Controlegrenzen

Beleid in ontwikkeling 
•    We voeren de nieuwe budgethoudersregeling in en gaan realistischer begroten. Daardoor ontstaan minder onrechtmatigheden.
•    We werken achterstanden weg bij onrechtmatige contracten door extra budget in te zetten voor externe ondersteuning bij inkoop en aanbesteding. 
•    We brengen de bedrijfsvoering beter in kaart en leggen procesbeschrijvingen duidelijker vast (AO). Ook nemen we interne beheersmaatregelen (IB) om risico’s te verkleinen. We beginnen hiermee in het sociaal domein.
•    We versterken de kennis en vaardigheden binnen onze organisatie met opleidingen en trainingen.

Waar gaat het over?
Volgens de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden alle kosten die te maken hebben met de aansturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces als overhead weergegeven. De overheadkosten bestaan vooral uit ondersteunend en leidinggevend personeel, de organisatie, ICT en huisvesting. Deze kosten mogen niet worden doorberekend aan de verschillende programma’s.

Het centraal begroten en verantwoorden van alle overhead werkt nadelig als een deel van de overheadkosten normaal gesproken ten laste van grote projecten of investeringen komt. Daarom is het toegestaan om deze overheadkosten indirect toe te rekenen aan investeringen en projecten.

Er wordt apart bepaald welk deel van de overheadkosten kan worden toegerekend aan heffingen en leges.
Om inzicht te geven in de uitkomsten van deze berekeningen, worden deze met een toelichting opgenomen in paragraaf G: Lokale lasten. Bij het berekenen van de tarieven voor de leges, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt rekening gehouden met de toerekening van overheadkosten. De overhead wordt toegerekend op basis van de personele inzet van medewerkers die zich bezighouden met het verstrekken van het betreffende product.

Tabel 2: Overzicht totale overhead

Bedragen x € 1.000

Het percentage overhead ten opzichte van de totale lasten in de begroting bedraagt 16,7%. 

Dit percentage was in de afgelopen jaren als volgt:

2026 15,7%

2025 14,2%

2024 14,7%

2023 15,4%

2022 15,1%

Hieruit blijkt dat het percentage overhead ten opzichte van de totale lasten iets stijgt in vergelijking met voorgaande jaren. 
Dit komt met name door incidentele kosten voor 2027 met betrekking tot de huisvesting van Gemeentewerken.

Grondbeleid

In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de paragraaf grondbeleid moet ingaan op:

1. een visie op het grondbeleid in relatie tot de doelen van de programma’s in de begroting;
2. een beschrijving van de manier waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert;
3. een actuele verwachting van de resultaten van de totale grondexploitatie;
4. een onderbouwing van de verwachte winstneming;
5. de beleidsuitgangspunten voor de reserves voor grondzaken, in relatie tot de risico’s van de grondzaken.

Visie op en wijze van grondbeleid
De Omgevingswet verplicht de gemeente om haar ruimtelijk beleid vast te leggen in een omgevingsvisie. De gemeente werkt momenteel aan het opstellen van deze omgevingsvisie. Texel heeft in het verleden een actief grondbeleid gevoerd. Daardoor is een grondpositie ontstaan die de realisatie van nieuwbouwprojecten voor de komende jaren mogelijk maakt (uitvoering Actieplan Wonen, Woningbouwprogramma Texel 2020-2030, Woonvisie).
Uitgaande van de gemeentelijke visie op wonen, detailhandel en bedrijventerreinen is de grondpositie van de gemeente groot genoeg om gewenste ontwikkelingen via actief grondbeleid mogelijk te maken. De Omgevingswet biedt daarnaast voldoende ruimte voor een sterke gemeentelijke regierol in de ruimtelijke ontwikkeling, ook als de gemeente de bouwgrond niet zelf in eigendom heeft (facilitair grondbeleid).
De manier waarop de gemeente haar grondbeleid uitvoert, staat beschreven in de nota grondbeleid. Daarbij is gekozen voor situationeel grondbeleid: per project wordt bekeken of de gemeente een actieve of meer faciliterende rol heeft.

Te verwachten resultaat 
Per 1-1-2026 is besloten dat de gemeente Texel de grondexploitaties niet langer halverwege het jaar actualiseert op basis van de actuele boekwaarde. Daarom worden in deze tussentijdse rapportage geen financiële wijzigingen of bijstellingen van de bestaande grondexploitaties weergegeven in de presentatie. Wel wordt elk project financieel gemonitord. Als er grote afwijkingen of wijzigingen in de scope zijn, wordt dat tussentijds gemeld.

In het kader van de begroting zijn alle projecten financieel doorgelopen, maar worden de grondexploitaties niet meer herzien. Daarom zijn de resultaten in de tabellen ongewijzigd ten opzichte van de actualisatie bij de jaarrekening. Wel zijn De Kompas en de Jan Drijverschool inmiddels afgesloten en daarom niet langer opgenomen in de tabellen. De Zeevaartschool is aan het overzicht toegevoegd op prijspeil 1-7-2026. De overige grondexploitaties staan nog op prijspeil 1-1-2026.

Verder zijn er op dit moment twee grondexploitaties in voorbereiding, namelijk bedrijventerrein Oudeschild en de transformatie van de Fonteinschool naar woningen.

Een negatief bedrag bij de boekwaarde betekent dat er per saldo meer is ontvangen dan uitgegeven. Een positief bedrag bij de boekwaarde betekent dat er op 31 december van het betreffende jaar meer is uitgegeven dan ontvangen.

Uit het overzicht blijkt dat de boekwaarde van de grondexploitaties per saldo uitkomt op € 547.569 per 31 december 2025. Dit sluit niet langer aan op de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening van begin dit jaar. In het saldo waren destijds nog de resultaten van De Kompas en Den Hoorn opgenomen. Deze grondexploitaties zijn inmiddels afgesloten.

In de onderstaande tabel staat een inschatting van de nog te realiseren kosten en opbrengsten per grondexploitatie.

Algemene toelichting lopende grondexploitaties
In het kader van de begroting zijn de grondexploitaties niet volledig herzien, maar is wel gekeken naar de belangrijkste wijzigingen. Indien van toepassing, worden deze hieronder kort toegelicht.

Voor de projecten Oudeschild, Oosterend en de Marsweg zijn de laatste civiele werkzaamheden volop in uitvoering. De verwachting is dat deze eind dit jaar allemaal zijn afgerond en dat de grondexploitaties kunnen worden afgesloten. Ook zijn de opbrengsten volledig gerealiseerd. Voor Oosterend en Oudeschild lijken de kosten iets lager uit te vallen, waardoor naar verwachting het resultaat verbetert. Voor De Cocksdorp zijn inmiddels de laatste kavels verkocht. Zodra de opstal is gerealiseerd, kunnen de laatste civiele werkzaamheden worden uitgevoerd. Het streven is om dit jaar nog af te ronden, maar het risico bestaat dat dit pas in 2027 kan worden uitgevoerd. Voor het gezondheidsplein zullen de civiele werkzaamheden naar verwachting binnenkort starten en in 2028 worden afgerond.

Op 30 juni is de grondexploitatie voor de Zeevaartschool geopend. In deze grondexploitatie worden andere parameters gehanteerd dan bij de overige grondexploitaties die per 1-1-2026 zijn herzien. Dit komt mede door ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Deze ontwikkelingen zullen naar verwachting een negatieve impact hebben op kosten en opbrengsten.

Naast de vastgestelde grondexploitaties zijn er nog twee projecten die op korte termijn worden voorgelegd aan het college en de raad, namelijk Bedrijventerrein Oudeschild en de woningbouwontwikkeling op de locatie van de Fonteinschool.

Voorziening en winstneming
Uit het overzicht blijkt dat zes grondexploitaties een negatieve eindwaarde hebben. Volgens het BBV moet bij een verwacht verlies op de eindwaarde een voorziening worden getroffen ter hoogte van het betreffende tekort. Het overzicht hieronder geeft het saldo voorraad gronden in onderhanden werken per 31 december 2025 weer:

Uit het overzicht blijkt dat er voorzieningen zijn getroffen voor de onrendabele grondexploitaties. Het totale saldo van de voorraad gronden in onderhanden werken bedraagt daarmee € 154.710. Dit bedrag wijkt af van de voorziening die is gecommuniceerd in de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening. Deze afwijking komt doordat de gesloten grondexploitaties Jan Drijverschool en De Kompas niet langer in de overzichten zijn opgenomen.

Volgens de voorschriften van het BBV worden winsten pas genomen op het moment dat deze zich daadwerkelijk voordoen. In de regel is dat wanneer er bij afsluiting van de exploitatie sprake is van een positief grondexploitatieresultaat. Onder strikte voorwaarden kan en moet tussentijds winst worden genomen. Hiervoor schrijft het BBV de Percentage of Completion-methode (POC) voor. Omdat de meeste grondexploitaties, zoals hierboven aangegeven, een negatief resultaat hebben, wordt voor 2026 geen winstneming verwacht.

Risico’s en kansen projecten
Bij grondexploitaties zijn er altijd onzekerheden, zowel kansen als risico’s. Hoe verder een project is gevorderd, hoe kleiner de onzekerheden zijn. Om de risico’s deels af te dekken, heeft de gemeente Texel een weerstandsvermogen. Dit staat in paragraaf Weerstandsvermogen.

De grondexploitaties Oosterend, Oudeschild, De Cocksdorp en Marsweg zijn nagenoeg afgerond. Daardoor zijn de resterende risico’s voor deze projecten beperkt. De ontwikkelingen bij het Gezondheidsplein en de Zeevaartschool bevinden zich nog in een relatief vroeg stadium. Daardoor zijn de onzekerheden over het behalen van het geraamde resultaat groter. Daarom worden voor deze projecten uitgebreide risicoanalyses uitgevoerd, waarin zowel macro-economische als projectspecifieke risico’s in kaart worden gebracht en financieel gewaardeerd.

Waar gaat het over?
De gemeente zorgt ervoor dat uitkeringen, subsidies, rekeningen en salarissen op tijd worden betaald. Om dit te kunnen doen, zijn naast de inkomsten van het Rijk en de gemeentelijke belastingen soms kortlopende leningen nodig om tijdelijke financiële pieken op te vangen, omdat uitgaven en inkomsten niet altijd gelijk lopen. Daarnaast zijn langlopende leningen nodig om investeringen te kunnen doen. Verder geeft deze paragraaf inzicht in de financieringsbehoefte, de huidige en verwachte leningenportefeuille, trends en ontwikkelingen, het EMU-saldo en de toerekening van rente.

Wetgeving en gemeentelijk beleid
Het wettelijke kader is vastgelegd in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido), de Wet houdbare overheidsfinanciën (HOF), de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Daarnaast gelden de interne regels uit het treasurystatuut. Deze gaan vooral over het beleid voor het lenen en uitlenen van geld.

De gemeente financiert zoveel mogelijk met eigen middelen, zoals reserves en voorzieningen. Pas als deze middelen zijn gebruikt, wordt er geleend.

Decentrale overheden moeten het bedrag aan liquide middelen dat boven het wettelijke drempelbedrag uitkomt, in de schatkist van het ministerie aanhouden. Dit drempelbedrag is 2% van het begrotingstotaal. Voor Texel is dat € 1,8 miljoen. Met BNG Bank is afgesproken dat het bedrag boven  € 385.000 dagelijks automatisch wordt overgeboekt naar de schatkist en pas wordt teruggevraagd als dat nodig is. Zo wordt de drempel niet overschreden en maakt de gemeente optimaal gebruik van de rente op tijdelijk overtollige middelen bij de schatkist.  

Ontwikkelingen/Risico

• Toenemende schuld
  In 2027 en de jaren daarna zijn leningen nodig voor investeringen in onder andere infrastructuur, bedrijfsmiddelen, leningen aan het gezondheidscentrum, leningen aan inwoners voor starterswoningen en het stimuleren van toekomstbestendig wonen. Daardoor stijgt de schuldquote verder en daalt de solvabiliteit. Het risico op financiële instabiliteit neemt daardoor toe. Daarom kiest het college ervoor om terughoudend te zijn met nieuwe investeringen en deze realistischer te spreiden over de jaren.  
  
  De financiële positie van de gemeente Texel is op dit moment gezond.  De schuldquote is in 2025  72%, maar zal de komende jaren stijgen door de uitvoering van het reeds vastgestelde investeringsplan tot en met 2026 en het voorliggende investeringsplan voor 2027 en verder. Naar verwachting stijgt deze in 2030 naar 121,6% (ongecorrigeerd). Er is geen wettelijk maximum voor deze schuldquote, maar wel landelijke signaleringswaarden. Tot 100% wordt als gezond gezien, boven 100% als een waarschuwingszone en boven 130% als zorgelijk. Dat betekent dat de rentelasten in de begroting te hoog worden ten opzichte van de overige lasten. De solvabiliteit daalt naar 29,4% in 2027.  Dat wil zeggen dat 29,4% van de bezittingen gefinancierd wordt met eigen vermogen. De solvabiliteit moet minimaal 20% zijn.
  
  Het meerjarenperspectief van de schulden kent uitdagingen om ervoor te zorgen dat de schuldquote niet boven de 130% uitkomt en de solvabiliteit minimaal 20% blijft.
  
  Maatregelen: 
  - Baten realistischer begroten, op basis van het BMC-onderzoek 'Stille baten en lasten';
  - Investeringen uitstellen of spreiden;
  - Kritisch bekijken of investeringen echt noodzakelijk zijn.
  
  
• Rente
  

  De renteontwikkeling is moeilijk te voorspellen en hangt in grote lijnen samen met het rentebeleid van de Europese Centrale Bank, die moet zorgen voor economische stabiliteit. De Europese Centrale Bank heeft in juni en september 2026 de rente met 0,25% verhoogd. Of verdere verhogingen nodig zijn, hangt onder andere af van de inflatie, de economische situatie en geopolitieke ontwikkelingen.

  De gemeente Texel reserveert budget voor rente bij nieuwe investeringsvoorstellen op basis van de renteprognose waarmee in de begroting rekening is gehouden. In de tussenrapportage en bij de voorbereiding van de programmabegroting wordt gekeken of deze gereserveerde middelen nog overeenkomen met de werkelijkheid. Een overschot wordt ingeleverd en een eventueel tekort wordt aangevraagd.

  Maatregelen: Niet nodig, de gereserveerde middelen zijn voldoende. 
  
  
• Achtervang
  De gemeente draagt bij aan de financierbaarheid van sociale volkshuisvesting en vervult een achtervangfunctie via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor leningen die Stichting Woontij aangaat. 
  
  Maatregelen: Niet nodig, Het financiële risico is verwaarloosbaar. 

Renterisico
Ter voorkoming en beheersing van renterisico’s zijn wettelijke kaders vastgesteld. Hieronder wordt uitgelegd wat dit inhoudt en of de gemeente hieraan voldoet, zoals aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.  

•    Kasgeldlimiet (renterisico vlottende schuld)
Deze limiet bepaalt hoe groot en hoe lang tijdelijke liquiditeitstekorten mogen zijn. Gemeenten mogen slechts een beperkt deel van hun begroting met kortlopende leningen financieren, omdat langlopende leningen zorgen voor een voorspelbare rentelast. De bovengrens van de kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van de totale begroting aan het begin van het jaar. 

De kasgeldlimiet van de gemeente is voor 2027 afgerond € 7,67 miljoen. Dat betekent dat de gemiddelde omvang van de kortlopende schulden per kwartaal, op basis van de peildatum van de eerste dag van elke maand, met een looptijd van maximaal één jaar, niet langer dan twee kwartalen boven dit bedrag mag uitkomen. Om dit te voorkomen, moet tijdig een langlopende lening worden aangetrokken of moet een kortlopende schuld worden omgezet in een langlopende schuld. 

•    Renterisiconorm (vaste schuld)
De renterisiconorm is een wettelijke regel die bepaalt dat gemeenten maximaal 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar mogen herfinancieren of herzien. Dit is bedoeld om gemeenten te beschermen tegen rentestijgingen en om herfinanciering goed te spreiden.

De gemeente Texel voldoet meerjarig aan deze norm. De onderstaande berekening laat zien dat er de komende jaren nog ruimte is voordat deze norm wordt bereikt. Dit blijkt uit een vergelijking tussen de norm en de feitelijke situatie, op basis van de huidige leningenportefeuille en de verwachtingen daarbij.

(bedragen x € 1.000)

Financieringsbehoefte en leningenportefeuille
De komende jaren moet er per saldo opnieuw worden geleend om uitvoering te geven aan de toegekende investeringen, het verstrekken van leningen en de overdracht van de pensioenvoorziening voor oud-wethouders aan het ABP-fonds. Daardoor nemen de schulden de komende jaren verder toe. Dit heeft een negatieve invloed op de schuldquote en daarmee op de financiële positie van de gemeente. Onder het kopje Ontwikkelingen en risico’s in deze paragraaf wordt hier verder op ingegaan, net als in de paragraaf Weerstandsvermogen. Bij de liquiditeitsbehoefte is uitgegaan van een rentepercentage van 3,75% en een aflossingstermijn van 20 jaar.  

  (bedragen x € 1.000)

•    Leningenportefeuille

bedragen x € 1.000)

Het verloop van de leningenportefeuille ziet er dan als volgt uit:

(bedragen x € 1.000)

EMU-saldo

Het EMU-saldo van de Economische en Monetaire Unie is het verschil tussen de inkomsten en uitgaven van de overheid, op basis van het kasstelsel. De onderstaande tabel laat zien wat het effect van de gemeente Texel is op het EMU-saldo van Nederland. De gemeente Texel heeft een aflopend meerjarig financieringstekort. Dit komt ook tot uiting in de meerjarige liquiditeitsplanning, waarbij ervan uit wordt gegaan dat er in de loop van de tijd minder geld geleend hoeft te worden.

Als blijkt dat alle decentrale overheden samen het gezamenlijke aandeel in het EMU-saldo overschrijden, worden gemeenten volgens de Wet houdbare overheidsfinanciën (HOF) door het Rijk geïnformeerd. Het college stelt de raad daarvan op de hoogte en beoordeelt vervolgens of aanpassing van de begroting noodzakelijk is.

(bedragen x € 1.000)

Toerekening rente 
De omslagrente is de rente die de gemeente intern doorberekent aan de eigen producten. Deze wordt berekend op basis van de verhouding tussen de betaalde rente en het vaste activavolume, met uitzondering van projectfinancieringen, rente op het grondbedrijf en annuïteiten. De omslagrente voor 2027 is berekend op 1,045% en afgerond op 1%. Deze is als volgt tot stand gekomen:

     (bedragen x € 1.000)

(bedragen x € 1.000)

Waar gaat het over? 
In deze paragraaf leest u welke lokale belastingen, retributies en leges de gemeente heft, welke opbrengsten daarmee worden gerealiseerd en welke ontwikkelingen van invloed zijn op de hoogte van de lokale lasten.

Lokale lasten
Met de opbrengsten uit lokale belastingen, retributies en leges bekostigt de gemeente een deel van haar taken en voorzieningen. De hoogte van de lokale lasten is vastgelegd in de belastingverordeningen die de gemeenteraad jaarlijks vaststelt en hangt samen met de beleidskeuzes en ambities van de gemeente.

We onderscheiden drie soorten lokale lasten:

• Belastingen: verplichte bijdragen zonder directe tegenprestatie.
• Retributies: vergoedingen voor het gebruik van een gemeentelijke voorziening of voor een door de gemeente verleende dienst.
• Leges: vergoedingen voor administratieve handelingen, zoals het aanvragen van een paspoort of het verlenen van een vergunning.

Uitgangspunten:

• De lokale lasten stijgen maximaal in lijn met de trendmatige ontwikkeling. Uitgangspunt is de verwachting van het Centraal Planbureau, zoals opgenomen in de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Het Centraal Planbureau voorspelt een inflatie van 2,5% voor 2027. Het voorstel is in overeenstemming daarmee om de belastingen, heffingen en tarieven met 2,5% te verhogen.
• Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt als uitgangspunt een kostendekkendheid van maximaal 100%. We streven naar volledige kostendekkendheid, tenzij de gemeenteraad besluit hiervan af te wijken.

Beleid in ontwikkeling 2027 

Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zijn op 1 januari 2024 in werking getreden. Dit heeft gevolgen voor de leges (feitelijk: lagere legesopbrengsten).
Er is een knip gemaakt tussen een bouwtechnisch deel en een ruimtelijk deel. Voor beide kan een omgevingsvergunning nodig zijn, maar er zijn ook veel bouwwerken vergunningsvrij.

De bouwtechnische toets en het toezicht voor gevolgklasse 1 (alleen nieuwbouw) worden niet meer uitgevoerd door de gemeente. Gevolgklasse 1 zijn simpele constructies waarbij de gevolgen beperkt zijn als er iets gebeurt, zoals woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen. De Wkb leidt tot lagere legeskosten. Die kunnen niet worden gecompenseerd door andere legestarieven te verhogen. Wel kunnen er nog toezichts- en handhavingstaken volgen, omdat de gemeente eindverantwoordelijk blijft. Er zijn op dit moment geen concrete voorstellen op welke termijn de werking van de Wkb wordt uitgebreid.

Legesverordening 2026
In 2025 is het nieuwe VTH productenboek vastgesteld met daarin de tijdsbesteding van de verschillende producten. Onder meer naar aanleiding hiervan zijn de legestarieven aangepast, waarbij als uitgangspunt is geweest dat leges kostendekkend zijn (dat waren de leges voor Omgevingswetproducten niet). Dat heeft geleid tot forse verhogingen voor sommige producten. In 2027 kunnen de effecten van de nieuwe legestarieven worden beoordeeld. Naar aanleiding daarvan kunnen eventuele bijstellingen worden doorgevoerd. 

Keuzes leges Omgevingswet
De Omgevingswet stelt de gemeente voor diverse financiële keuzes die nog niet gemaakt zijn. Denk bijvoorbeeld aan: 

• Het heffen van leges voor een vooroverleg (niet zijnde principeverzoeken) voor ruimtelijke initiatieven of informatieverzoeken (nu nog niet het geval).
• De keuze om de tariefstelling van de ruimtelijke vergunning te koppelen aan de bouwsom of hiervoor een andere heffingsmaatstaf te hanteren (nu een vast bedrag).
• Heffen van leges voor milieubelastende activiteiten (nu niet het geval). Alleen bij de vergunningplichten is legesheffing mogelijk. Hiervoor moeten dan ook afspraken worden gemaakt met de Omgevingsdienst.

Wijzigen kenteken Texelvignet
In voorgaande jaren was het mogelijk om het kenteken dat gekoppeld is aan een Texelvignet te wijzigen. Hiervoor werd gebruikgemaakt van een bestaande legesregeling voor het wijzigen van een kenteken bij een ontheffing voor de blauwe zone. Deze regeling was echter niet bedoeld voor het Texelvignet.
In 2026 is deze mogelijkheid daarom niet meer aangeboden. De gemeenteraad heeft aangegeven deze mogelijkheid wel graag opnieuw beschikbaar te willen stellen.
Voor 2027 wordt de mogelijkheid tot een kentekenwijziging gedurende de geldigheidsperiode van een Texelvignet opgenomen in de Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelastingen. Aan deze wijziging zijn administratiekosten verbonden. Hiermee wordt het mogelijk om het geregistreerde kenteken van een geldig Texelvignet te wijzigen.

Toeristenbelasting, forensenbelasting 

Tarief
De gemeenteraad heeft in juni 2026 de tarieven voor 2027 vastgesteld. De toeristenbelasting is met € 0,05 verhoogd van € 2,60 naar € 2,65 per persoon per overnachting. De tarieven voor de forensenbelasting zijn voor 2027 verhoogd met 1,92%, overeenkomstig de procentuele stijging van de toeristenbelasting.

Forensenbelasting
Het aantal belastingplichtige objecten voor de forensenbelasting is de afgelopen jaren stabiel gebleven. Voor 2027 verwachten we geen verandering.

Boetebesluit bij toeristische verhuur
Sinds 2021 investeert de gemeente in toezicht op de toeristenbelasting door de inzet van een toezichthouder Lokale Belastingen. Deze aanpak heeft geleid tot een hogere aangiftebereidheid en een afname van het aantal ambtshalve aanslagen. Uit controles blijkt echter dat nog steeds sprake is van onjuiste of ontbrekende aangiften en dat waarschuwingen niet altijd leiden tot een blijvende verbetering.

Om de naleving van de belastingverordeningen verder te versterken, wordt in 2027 een Besluit Bestuurlijke Boeten gemeente Texel opgesteld. In dit besluit worden beleidsregels vastgelegd voor het opleggen van bestuurlijke boeten bij het niet, te laat of onjuist doen van aangifte van de toeristenbelasting. Hiermee ontstaat een uniforme en transparante werkwijze, waarbij gelijke gevallen op gelijke wijze worden behandeld.

Kwijtscheldingen

Inwoners met een laag inkomen kunnen, als zij aan de wettelijke voorwaarden voldoen, geheel of gedeeltelijk kwijtschelding krijgen voor gemeentelijke belastingen. Voor welke belastingen kwijtschelding mogelijk is, is vastgelegd in de Kwijtscheldingsverordening, die de gemeenteraad in 2026 voor het eerst heeft vastgesteld. De beoordeling vindt plaats op basis van de regels uit de Invorderingswet en de Kwijtscheldingsverordening.

Voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken werkt de gemeente samen met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Het Hoogheemraadschap beoordeelt de aanvragen en informeert de gemeente over het besluit. Door deze samenwerking hoeft een inwoner slechts één aanvraag in te dienen voor zowel de gemeentelijke belastingen als de waterschapsbelastingen.

Rapportage kostendekkendheid leges

Achtergrond

De gemeente brengt leges in rekening voor verschillende producten en diensten, zoals het aanvragen van een vergunning of reisdocument. Op grond van artikel 229b van de Gemeentewet mogen de geraamde opbrengsten van de leges niet hoger zijn dan de geraamde kosten van de dienstverlening.

De gemeenteraad stelt in de legesverordening vast voor welke diensten leges worden geheven en welke tarieven daarvoor gelden. Binnen de legesverordening is kruissubsidiëring toegestaan. Dit betekent dat een hogere kostendekkendheid van de ene dienst een lagere kostendekkendheid van een andere dienst kan compenseren, zolang de totale opbrengsten de totale kosten niet overschrijden.

De berekening van de kostendekkendheid is gebaseerd op de begroting 2027. Daarbij zijn de wettelijke kaders, relevante jurisprudentie, de Handreiking kostentoerekening leges en tarieven en het kostenmodel van de VNG toegepast.

De legesverordening van Texel bestaat uit drie hoofdstukken:

• Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening;
• Hoofdstuk 2: Dienstverlening binnen de fysieke leefomgeving (waaronder omgevingsvergunningen);
• Hoofdstuk 3: Dienstverlening die valt onder de Europese Dienstenrichtlijn.

Tarieventabel
Onderstaande tabellen geven inzicht in de geraamde kostendekkendheid van de leges in 2027. De gemeenteraad hanteert als uitgangspunt dat tarieven voor diensten en producten kostendekkend zijn, tenzij de raad besluit voor een specifieke dienst een lager of geen tarief vast te stellen.

Heffingsruimte
De kostendekkendheid laat zien in hoeverre de kosten van een dienst worden gedekt door de leges. Zolang de kostendekkendheid lager is dan 100%, bestaat er in principe ruimte om tarieven te verhogen. De gemeenteraad bepaalt of en in welke mate hiervan gebruik wordt gemaakt. Voor enkele leges gelden wettelijke maximumtarieven. Voor deze leges is tariefverhoging niet of slechts beperkt mogelijk.

Kostendekkendheid algemeen

De geraamde kostendekkendheid van alle leges binnen de gemeente Texel bedraagt in 2027: 76,14% (2026: 91,96%).  Hiermee voldoet de gemeente aan de wettelijke eisen voor kostendekkendheid.

 Berekening kostendekkendheid

Lasten

Bij de berekening van de kostendekkendheid zijn uitsluitend de kosten meegenomen die volgens de wettelijke regels aan de leges mogen worden toegerekend. Niet alle kosten uit de begroting zijn volledig toerekenbaar aan de dienstverlening. Kosten voor bijvoorbeeld handhaving en bezwaar- en beroepsprocedures kunnen daarom slechts gedeeltelijk of niet worden toegerekend.

In de berekening zijn onder meer de volgende kosten opgenomen (voor zover toerekenbaar):

• personeelskosten, inclusief overhead;
• kosten van buitengewoon ambtenaren van de burgerlijke stand;
• kosten van trouwboekjes;
• afdrachten aan het Rijk;
• kosten van druk- en bindwerk;
• kosten van gehandicaptenparkeerkaarten en medische indicaties.

Toelichting hoofdstuk 1:

De kostendekkendheid van hoofdstuk 1 bedraagt 86,61%. De beperkte ruimte om deze verder te verhogen komt doordat de opbrengsten grotendeels bestaan uit reisdocumenten en rijbewijzen. Voor deze producten gelden wettelijke maximumtarieven. De overige tarieven worden in 2027 geïndexeerd met 2,5%.

Lasten

Bij de berekening van de kostendekkendheid zijn uitsluitend de kosten meegenomen die volgens de wettelijke regels aan de leges mogen worden toegerekend.

In de berekening zijn onder meer de volgende kosten opgenomen (voor zover toerekenbaar):

• personeelskosten, inclusief overhead;
• kosten van de welstandscommissie;
• publicatiekosten in de Staatscourant.

Toelichting hoofdstuk 2:

De kostendekkendheid van hoofdstuk 2 bedraagt 90,84% en blijft daarmee onder de volledige kostendekkendheid. Hiermee blijft een beperkte marge aanwezig binnen de wettelijke kaders.

De komende jaren onderzoeken we mogelijkheden om de dienstverlening verder te verbeteren en efficiënter in te richten. Wanneer de uitvoeringskosten hierdoor afnemen, heeft dit invloed op de kostendekkendheid en de tarieven.

Lasten

Bij de berekening van de kostendekkendheid zijn uitsluitend de kosten meegenomen die volgens de wettelijke regels aan de leges mogen worden toegerekend.

In de berekening zijn personeelskosten, inclusief overhead, meegenomen voor zover deze aan de dienstverlening kunnen worden toegerekend.

Toelichting hoofdstuk 3:

De kostendekkendheid van hoofdstuk 3 bedraagt 21,50%. De opbrengsten bestaan grotendeels uit leges voor horeca. De leges voor evenementenvergunningen zijn bij veel gemeenten niet volledig kostendekkend vanwege hun maatschappelijke aard. De gemeenteraad van Texel heeft ervoor gekozen deze dienstverlening niet volledig kostendekkend te maken.

Conclusie

Binnen hoofdstuk 1 en hoofdstuk 3 bestaat in principe nog ruimte om tarieven te verhogen. Of hiervan gebruik wordt gemaakt, is een bestuurlijke afweging van de gemeenteraad.

De gemeente streeft niet naar een volledig kostendekkende legesverordening. De toerekenbare kosten zijn mede gebaseerd op wet- en regelgeving en jurisprudentie, die in de loop van de tijd kunnen wijzigen. Door een beperkte marge onder de maximale kostendekkendheid aan te houden, wordt het risico beperkt dat de geraamde opbrengsten de toegerekende kosten overschrijden.

Welke belastingen en leges heft de gemeente en wat levert dat op?

ad a Afvalstoffenheffing
De gemeente heft afvalstoffenheffing van huishoudens die gebruikmaken van de gemeentelijke inzameldienst. De afvalstoffenheffing stijgt voor een eenpersoonshuishouden van € 255,17 naar € 263,55 en voor een meerpersoonshuishouden en recreatiewoning van € 411,16 naar € 424,66. De kosten voor een extra container worden gelijkgetrokken met het tarief voor een meerpersoonshuishouden en stijgen van € 320,90 naar € 424,66.
Hoewel de kosten voor huishoudelijk afval in 2026 dalen, stijgen vanaf 2027 de kosten voor afvalverbranding en CO2. De tarieven worden hierop aangepast.

Onderstaand overzicht geeft inzicht in de geraamde kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing.

ad b Reinigingsrechten
De gemeente heft geen reinigingsrechten meer voor de inzameling en verwerking van bedrijfsafval.

ad c Forensenbelasting 
De gemeente heft forensenbelasting van personen die, zonder in de gemeente Texel te wonen, gedurende meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning voor zichzelf of hun gezin beschikbaar houden.
De gemeenteraad heeft het tarief voor 2027 in 2026 vastgesteld. Het tarief is met 1,92% verhoogd. Deze verhoging is afgeleid van de verhoging van de toeristenbelasting, die is gestegen van € 2,60 naar € 2,65 per persoon per overnachting.

ad d Havengeld
De gemeente heft havengeld van vaartuigen die gebruikmaken van een gemeentelijke haven. De tarieven voor het havengeld worden in 2027 trendmatig verhoogd met 2,5%.

ad e Leges
Leges zijn vergoedingen voor diensten die de gemeente verleent, zoals het behandelen van een aanvraag voor een omgevingsvergunning of het verstrekken van een uittreksel uit de Basisregistratie Personen (BRP).

De gemeentelijke legestarieven worden in 2027, waar mogelijk, trendmatig verhoogd met 2,5% ten opzichte van 2026. Voor rijbewijzen en reisdocumenten geldt deze verhoging niet, omdat de tarieven daarvoor door het Rijk worden vastgesteld. De geraamde opbrengst voor 2027 is gebaseerd op de vastgestelde tarieven en het verwachte aantal aanvragen.

ad f Lijkbezorgingrechten
De gemeente heft lijkbezorgingsrechten voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats en voor de dienstverlening die daarmee samenhangt. De geraamde opbrengsten omvatten ook de huur van graven.
De tarieven worden in 2027 trendmatig verhoogd met 2,5%.

ad g Marktgelden
De gemeente heft marktgelden voor het innemen van een standplaats op de warenmarkt. De tarieven worden in 2027 trendmatig verhoogd met 2,5%.

ad h/i Onroerendezaakbelastingen (OZB)
De gemeente heft onroerendezaakbelastingen (OZB) van eigenaren van woningen en niet-woningen. Voor niet-woningen wordt daarnaast een gebruikersbelasting geheven.
De hoogte van de aanslag is gebaseerd op de WOZ-waarde van de onroerende zaak, die de gemeente jaarlijks vaststelt.
De OZB-tarieven worden zodanig vastgesteld dat de geraamde netto-opbrengst in 2027 trendmatig met 2,5% stijgt ten opzichte van de begrote opbrengst in 2026. De definitieve tarieven worden vastgesteld nadat de waardeontwikkeling van de onroerende zaken op Texel bekend is.

ad j Parkeerbelasting
De gemeente heft parkeerbelasting voor het parkeren op aangewezen gemeentelijke parkeervoorzieningen. Wie geen parkeerbelasting betaalt waar dit verplicht is, ontvangt een naheffingsaanslag.

Voor 2027 worden geen wijzigingen in de parkeertarieven voorgesteld. De tarieven blijven:
Jaarvignet       € 40
Weekvignet    € 30
Dagvignet        € 20
Uurtarief          € 5

De kosten voor de naheffingsaanslag worden gelijkgesteld aan het landelijk maximum van € 84,30.

Onderbouwing kosten naheffingsaanslag

De voor 2027 geraamde kosten voor het opleggen van een naheffingsaanslag (art. 2 Besluit gemeentelijke parkeerbelastingen):
a.       Vaste Informatieverwerkingskosten                           €                    122.900
b.       Variabele informatieverwerkingskosten                  €                      66.294
c.       Kosten van afschrijving                                                        €                      43.079
d.       Kosten van interest                                                                €                         1.515
e.       Personeelskosten                                                                    €                   253.078
f.       Overheadkosten                                                                       €                      63.270
Totale kosten naheffingsaanslag                                              €                    550.136

Het voor 2027 geraamde aantal op te leggen naheffingsaanslagen is 800.

De geraamde kostprijs van een naheffingsaanslag bedraagt € 687,67. Op grond van het Besluit gemeentelijke parkeerbelastingen mag echter maximaal het door het Rijk vastgestelde bedrag in rekening worden gebracht. Voor 2027 bedraagt dit maximum € 84,30.

ad k Precariobelasting
De gemeente heft precariobelasting voor het gebruik van de openbare ruimte door derden voor commerciële doeleinden. De tarieven worden in 2027 trendmatig verhoogd met 2,5%.

ad l Reclamebelasting
Sinds 2018 heft de gemeente reclamebelasting. De netto-opbrengst van deze belasting wordt, na aftrek van de gemeentelijke inningskosten, doorbetaald aan de Stichting Winkelhart Den Burg. De stichting gebruikt deze middelen voor activiteiten en investeringen ten behoeve van Texelse ondernemers.
De tarieven worden in 2027 trendmatig verhoogd met 2,5%.

 ad m Rioolheffing

De gemeente heft rioolheffing voor het gebruik van de gemeentelijke riolering en de uitvoering van de gemeentelijke watertaken. In december 2022 heeft de gemeenteraad het Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2027 vastgesteld.

Het tarief voor de rioolheffing wordt in 2027 vastgesteld op € 315,74.

ad n Toeristenbelasting
Het tarief voor de toeristenbelasting voor 2027 is in juni 2026 vastgesteld. Het tarief stijgt van € 2,60 naar € 2,65 per persoon per overnachting. Dit betekent een verhoging van € 0,05 per overnachting (1,92%)

Vergelijking lokale lastendruk regio 2026

Het COELO (centrum voor onderzoek naar de economie van de lagere overheden) publiceert jaarlijks de Atlas van de lokale lasten. Deze bevat een vergelijking van de woonlasten van Nederlandse gemeenten. De woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Onderstaande tabel vergelijkt de woonlasten van Texel met het landelijk gemiddelde, de omliggende Waddengemeenten en de gemeenten in de Noordkop. De vergelijking is gebaseerd op de meest recente gegevens van Coelo.

Uit de vergelijking blijkt dat de woonlasten op Texel lager liggen dan het landelijk gemiddelde. Binnen de regio heeft alleen Ameland lagere woonlasten.

Wet Open Overheid
Sinds mei 2022 geldt de Wet Open Overheid (Woo). De gemeente Texel maakt de actieve (op voorhand) en passieve (op verzoek) publicaties openbaar op www.texel.nl en via de Woo-index. De belangrijkste plichten die de overheid heeft volgens de Woo zijn deze actieve en passieve openbaarmaking én het op orde hebben van de informatiehuishouding.

Doel
Het doel van de Woo is het vertrouwen vergroten in de gemeente. Helder maken wat we doen en waarom we het doen. Het vergroten van onze transparantie en dienstbaarheid.

Bekend maken en borgen
Om de Wet Open Overheid verder te implementeren binnen de gemeente Texel werken we met de volgende actiepunten:
•    Woo intern bekend maken en houden
•    Woo extern bekend maken
•    Bijdragen aan de informatiehuishouding op orde 
•    Inrichten werkprocessen
•    Actieve publicaties openbaar maken
•    Woo-verzoeken begeleiden/afhandelen en openbaar maken

Actieve openbaarmaking
Voor de actieve openbaarmaking kent de Woo een groeimodel:  op dit moment is de eerste tranche in werking. De volgende categorieën zijn verplicht om openbaar te maken:

1. wetten en algemeen verbindende voorschriften
2. overige besluiten van algemene strekking
3. vergaderstukken
4. organisatie en werkwijze
5. bereikbaarheidsgegevens

De gemeente voldoet hieraan. Verder worden ook al de volgende gegevens openbaar gemaakt:

1. ingekomen stukken
2. beschikkingen
3. Woo-verzoeken en -besluiten
4. jaarverslagen

Naar verwachting gaat de 2e tranche in 2027 in werking. Dat betekent dat we naast bovenstaande informatie ook openbaar moeten gaan maken:

1. ontwerpen van regelgeving met adviesaanvraag
2. adviezen

Dit kan ingevoerd worden met gebruikmaking van de huidige middelen.

Passieve openbaarmaking de Woo-verzoeken
Wanneer de Woo-coördinator zo snel mogelijk (1 a twee werkdagen) contact opneemt met de verzoeker, blijkt  dat de verzoeker vaak alleen zelf antwoord wil krijgen op een vraag en niet de voorkeur geeft aan formele afhandeling als Woo-verzoek met geanonimiseerde publicatie op de website. 
De Woo-procedure wordt dan ingezet als middel om serieus genomen te worden en antwoord te krijgen. Door tijdig en persoonlijk contact te leggen, kan het verzoek in veel gevallen worden afgehandeld als een minder bewerkelijk informatieverzoek. Dat levert meerdere voordelen op: de verzoeker is tevreden en intern scheelt het in tijd, werkdruk en kosten. 

Dit heeft ertoe geleid dat de afgelopen jaren  50% van de Woo-verzoeken is omgezet in een regulier informatieverzoek.

Jaarlijks komen tussen de 20 en 25 verzoeken binnen. In 2024 vielen 5 besluiten buiten de wettelijke afhandelingstermijn van 4 weken (een maal te verlengen met 2 weken). In 2025 was 1 besluit te laat. Het streven is erop gericht alle verzoeken binnen de wettelijke termijn af te handelen.