Hoofdstuk 5 - Uitkomsten Meicirculaire 2026

In de meicirculaire 2026 zijn de financiële gevolgen van het gemeentefonds voor de jaren 2026-2030 van het rijk bekendgemaakt.  In de financiële tussenstand van de perspectiefbrief 2027 is meerjarig rekening gehouden met de uitkomsten van de septembercirculaire 2025. In de programmabegroting  houden we altijd rekening met de meerjarige uitkomst van de meicirculaire  vooraf aan het begrotingsjaar.  Dit is met de raad afgesproken. De provincie toetst gemeenten op consistent beleid. Binnen het lopende jaar van de circulaires worden mutaties daarom altijd als incidenteel beschouwd.

De grootste component van het gemeentefonds is de algemene uitkering. De berekening hiervan vindt plaats op basis van maatstaven zoals het aantal inwoners, de oppervlakte van de gemeente, het aantal woonruimten en taakmutaties. Dit bedrag wordt vermenigvuldigd met een uitkeringsfactor die voor alle gemeenten gelijk is. In de uitkeringsfactor wordt rekening gehouden met een compensatie voor prijs- en loonstijgingen, ontwikkelingen in het bruto binnenlands product en afrekening van het BTW-compensatiefonds.   

Daarnaast ontvangen gemeenten via het gemeentefonds ook decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Deze middelen zijn ook vrij te besteden en geven aan met welke taken en beleidsontwikkelingen gemeenten te maken (kunnen) krijgen.  De raad heeft bij de vaststelling van de financiële verordening in december 2025 de afspraken over de kwalificatie van dergelijke uitkeringen gewijzigd en besloten dat in principe alle bedragen die via het gemeentefonds worden ontvangen ten gunste van de algemene middelen komen. De raad is daarmee vrij om te bepalen waarvoor deze uitkeringen (moeten)  worden ingezet. 

Financiële mutaties

(bedragen x € 1.000)

Toelichting

Incidenteel voordeel 2026 (€ 1.254.000)
Er is een toename van de algemene uitkering door mutatie van de uitkeringsfactor, volume en overige per saldo van € 222.000.  Daarnaast is een incidenteel voordeel van € 834.000 voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) waarvoor via deze  tussenrapportage een voorstel is opgenomen voor de feitelijk benodigde uitgaven voor 2026  en de benodigde middelen daarvoor vanaf 2027.  Daarnaast zijn incidentele middelen ontvangen voor aanvulling ondersteuning lokale energiehulp, alleenverdienersproblematiek, armoedebestrijding, IBO problematische schulden, overheidsbrede dienstverlening als in totaal € 50.000. Verder is een positieve bijstelling op participatie en integratie van € 148.000 te noteren.  

Structurele mutaties 2027-2030 ten opzichte van de programmabegroting 2026 

(bedragen x € 1.000)

• De VNG adviseert om deze gelden  structureel op te nemen, ook al zijn deze nog niet structureel verwerkt in deze circulaire.  De reden hiervoor is dat de Tweede Kamer heeft besloten de incidentele subsidie voor CDOKE structureel te maken, terwijl het besluit om dit via het gemeentefonds te laten verlopen nog niet is genomen.